تبليغاتX
يازار - هر شئي و هئچ نه/خورخه لويس بورخئس/چئويرن: گولشن جبييئوا/كؤچورن: محمد صبحدل

يازار

تحكيه ادبيياتي و اونون پوئتيكاسي

اؤز-اؤزلويونده او، هئچ کيم ايدي؛ باشقالاريلا حتتا تاريخين ان پيس صورتينده ده اويغونلوغو اولمايان اوزونده و سايسيز-حئسابسيز، خيالي، علاقه­سيز سؤزلرينده يالنيز کيمسه­نين گؤرمه­دييي سويوقلوق، رؤيا گيزله­نيردي. اوولجه اونا ائله گليردي کي، بوتون اينسانلار دا اونون کيمي­دير، آمما سونرادان دوستونا اؤزونده کي بوشلوق حاقدا دانيشماغا چاليشاندا دوستونون کاريخيب قالماسي اونو امين ائتدي کي، سهوي وار و هميشه­ليک باشا سالدي کي، باشقالاريندان فرقلنمک اولماز. او، کيتابلاردا شفا تاپماغي دوشونوردو، بوندان اؤترو لاتين ديليني قيسمن و آزاجيق دا يونان ديليني اؤيرندي؛ سونرادان قرارا گلدي کي، اينسان بيرگه ياشاييشي­نين ان ساده عادتيني ايجرا ائتمک­له مقصدينه چاتاجاق و اوزاق اييون[1] گونونده آننا هئتوئيين[2] آغوشوندا ايدي.

ايييرمي نئچه ايل لوندوندا قالدي. هئچ کيم اولدوغونو فاش ائتمه­مک اوچون، ايراده­سي­نين ضيددينه اولسا دا، او آرتيق اؤزوندن کيمي­سه ايفاده ائتمه­يي اؤيرنميشدي؛ لوندوندا قارشيسينا آکتييورلوق[3] صنعتي چيخدي، صحنه­ده، اينسانلارين قارشيسيندا باشقاسي­نين اوبرازيني ياراتماق صنعتي، او محض بو صنعت اوچون يارانميشدي. امک اونا هئچ نه ايله موقاييسه اولونمايان، بلکه ده حياتيندا ايلک دفه اولاراق سئوينج گتيردي؛ لاکين سونونجو ميصراع سسله­نيب، صحنه­دن سونونجو جسد چيخاريلاندا او، يئني­دن غئيري-رئالليغين اييرنج داديني دويمالي اولوردو. او، فئررئکس[4]، ياخود تامئرلان[5] اولماغي باشا چاتديرير و يئنيدن هئچ کيم اولوردو. سيخينتي­دان باشقا قهرمانلار و قورخولو احوالاتلار دوشونمه­يه باشلادي. اونون بدني مئيخانالاردا، فاحيشه­خانالاردا مشغول اولاندا، بدنينه سالينميش روح کاهينلرين خبردارليقلارينا قولاق آسمايان سئزار[6]، کؤنلونده کي توراغايي[7] لعنتله­ين جوليئتتا[8]، صحرادا کوپه­گيرن[9] قاريلارلا صؤحبت ائدن ماقبئت[10] اولوردو. يئر اوزونده هئچ کيم اونون قدر چوخ سايلي آداما چئوريلمه­ميشدي، او، سانکي ميصير پروتئيي[11] کيمي رئالليغين بوتون اوبرازلاريني ايشله­مه­يي باجارميشدي. بعضن تاپيلماياجاقلارينا امين اولاراق، بو و يا ديگر سوژئتين[12] کونج-بوجاغيندا مشعوم ائعتيرافلار قويوردو؛ ريچارد دئييردي کي، او، چوخلو روللاردا اوينايان آکتيوردور، ياقو[13] «من-من دئييلم»[14] کيمي کؤهنه سؤزلري سؤيله­ييردي. حياتلا يوخونون عئينيلييي و تصوورلر اونو سونرالار مشهورلاشان تريادالارا[15] ايلهاملانديردي.

ايييرمي ايليني يوخولاريني ايداره ائده­رک کئچيردي، لاکين بير گون سحر قيلينجلاردان اؤلن کراللار، ملاحتلي رئپليکالارلا[16] گؤروشن، آيريلان، اؤلن بدبخت سئوگيلي­لر اولماغا قارشي نيفرت و دهشت حيسس ائتدي. ائله همين گون تئاتري ساتدي، بير هفته­دن سونرا ايسه دوغما شهرينده ايدي، بوردا يئني­دن اوشاقليغي­نين آغاجلاريني، چايي­ني تاپدي و آرتيق اونلاري ميفولوژي[17] ايشاره­لر و لاتين آدلاريلا بزه­ديلميش، موزانين[18] شؤهرتلنديردييي باشقالاريلا موقاييسه ائتميردي. آمما بوردا دا کيمسه اولماق طلب اولوندو و او دا موعيين ميقداردا مال-دؤولته ماليک، ايندي يالنيز سسودالار[19]، مولکي[20] ايدديعالار، دؤوريييه­دن[21] داخيل اولان فاييز­لرله[22] مشغول اولان ايشلردن آرالانميش صاحيبکارا چئوريلدي. بو آمپلوادا[23] او، پافوس[24] و ادبي­لييين دوشونولموش شکيلده يول وئريلمه­دييي، بيزه معلوم قورو وصيتنامه­ني ديکته ائتدي. لوندوندان دوستلاري بعضن اونون گوشه­سينه باش چکنده دوستلاري­نين قارشيسيندا کئچميش پوئت[25] رولونو اويناييردي.

حيکايه علاوه ائدير کي، او، اؤلوم آياغيندا، يا دا اؤلوموندن سونرا آللاه قارشيسيندا دورور و اونا موراجيعت ائدير:

- من، عبث يئره بو قدر اينسان اولموشام من آنجاق بير نفر اولماق ايسته­ييرم[26]- اؤزوم.

توفانين ايچيندن يارادانين گؤزو جاواب وئرير:

- من ده من دئييلم. سن اؤز اثرلريني ياراتديغين کيمي، من ده بو دونياني اويدورموشام، شئکسپيريم منيم و منيم يوخولاريمين علامتلريندن بيري- منه بنزر سنسن کي، ماهيتي هر شئي و هئچ نه­ دير.[27]

 

 

 



[1] Iyun:يازين اوچونجو آيينين اون بيريندن يايين بيرينجي آيينين اونونا كيمي ائحتيوا ائدن خريستييان آيي

[2] Anna Hetuey:شئكسپيرين آروادي

[3] Aktyorluq:تئاتر تاماشالاريندا رول لاري ايفا ائتمه صنعتي

[4] Ferreks:اينگيليسجه­نين ايلكين تراژئديلريندن بيري(1570)

[5] Tamerlan:توپال تئيمور؛ كريستوفئر مارلونون يازديغي بير پييئس(1590)

[6] Sezar:شئكسپيرين اثري(1600-1601)،اؤلومونه قصد اولونموش سئزار هئچ كيمين سؤزونه باخماييب سئنايا كئديب اؤلدورولدو

[7] Torağay:سئرچه­يه اوخشار چؤل قوشو

[8] Culyetta: شئكسپيرين رومئو و جولييئتتا اثرينين اساس اوبرازلاريندان

[9] küpəgirən:ناغيللاردا فيريلداقچيليق، بيج­ليك و آرا ووران منفي تيپلي قاري اوبرازي؛ ساحيره

[10] Maqbet:شئكسپيرين ماقبئت(مكبث) اثرينه ايشاره دير؛كوپه گيرن قاريلار گله­جك دن خبر سؤيله­ييرديلر

[11] Proteyi:

پروتئي قديم ميصير آللاهلاريندان بيري­دير، ميصير آللاهلاريندان اولان پوسئيدونون اوغلو ايدي و اونون بئله بير ايستئعدادي (قابيليييئتي) وار ايدي کي، ايسته­نيلن اوبرازا گيره بيليردي.  

  بورخئس ده بونونلا موقاييسه آپارميشدي؛ يعني شئکسپير سانکي پروتئي کيمي، ايسته­نيلن اوبرازا گيره، اوبرازي يارادا بيليردي.

[12] Süjet:مؤوضوع

[13] Yaqo: شئكسپيرين اوتئللو اثرينده اوتئللو و دئزدئمونا آراسيندا نيفاق تؤره­دن اوبراز

[14]I am not what I am:

اوتئللودا-بيرينجي پرده-بيرينجي صحنه-ياقونون دييالوقو،«من، من دئييلم» آللاهين موسايا دئدييي«وار اولان منم» سؤزون پارودييا(نقيضه)سي­دير.( آللاه موسايا دئدي: « وار اولان منم ». سونرا دئدي: « ايسراييل اؤولادلارينا بئله سؤيله: « «منم» دئيه­ن سيزين يانينيزا مني گؤندردي »». عهدي-عتيق—چيخيش—3-جو فصيل14-جو آيه )

[15] Triada:

هئقئله گؤره دييالئكتيك اينكيشاف قانونلاريندان بيري اولان اينكارين-اينكار قانونونون(تئزيس، آنتي تئزيس و سينتئز شكلينده) تظاهور ائتمه­سي- موعيين بير شئيله علاقه­دار اولان اوچ شخص، اوچ شئي و يا اوچ معنا

[16] Replika:تاماشادا و يا نوطق ده تاماشاچيلار طرفيندن اولان ائعتيراض،بورادا روللارين بير-بيرلرينه جاوابلاديقلاري جومله لر آنلاميندادير.

[17] Mifoloji:اوسطوره لري آراشديريب تانيما بيلگيسي

[18]Muza: اينجه­صنعتين، ياراديجيليغين حيمايه­داري اولان ايلاهه­دير

[19] ssuda:بورج

[20] Mülki:غئيري-حربي، وطنداش، (شهروند)

[21] Dövriyyə:هر بير زادين دولانيشي(بورادا سرمايه دولانيشي دئمك دير)(فارسجا=چرخه)

[22] Faiz:فايز،هر نه يين يوزده موعيين ميقداري(%)

[23]Amplua:رول قاليبي،آرتيستين ياراتديغي اوبرازين خوصوصييتي، وضعييت

[24]Pafos:1.روحلانما، جانلانما 2.روح يوكسك­ليي-ائنتوزيازم-قيزغينليق-شووق و ذووق

[25]Poet:شاعير

[26] اصلده «من، عبث يئره بير ائله اينسان اولموش من آنجاق...» ايدي. گولشن جبييئوا ايله مصلحتلشديكدن سونرا بئله يازيلدي.  م.ص

[27] 11 و 18 –جي ايضاحلاري موترجيمدن سوروشدوقدا ائلئكترون عونوانيما گؤندرميشدي.

 

+ يازيليبدير  86/07/25ساعات 11:4  محمد صبحدل   |