تبليغاتX
يازار - شوشايا دومان گليب/ائلچین افندییئو/کؤچورن: محمد صبحدل

يازار

تحكيه ادبيياتي و اونون پوئتيكاسي

شوشايا دومان گليب،

اوره­ييمه گومان گليب

هر درديمي- سريمي

سينه­م­ دن قووان گليب.

 

(يئرلي شاعير حوسام­الددين آلوولونون

«جان دفتري»ندن دؤرد ميصراع)

 

1

 

دوپپا داداش الينده­کي کاماني ساغا-سولا آپارا-آپارا کامانچانين تئللريني دينديرديکجه کامانچانين بو آب-هاوانين تميزليييندن، پاکليغيندان، بولاقلارين صافليغيندان، گولون گولو، چيچه­يين چيچه­يي چاغيرماسيندان، دوستلوقدان، وفادان، ايلقاردان دم ووران سسي شوشا ساناتوريياسينين[1] بوتون حيط-باجاسينا ياييليردي و دوپپا داداشين زررافه بوينو کيمي اوزون بوينونون اوستونده­کي يئکه باشي­دا الينده کي کامانين حرکتينه هماهنگ گاه ساغا گئديردي، گاه سولا گئديردي و بو دم هئچ کامانچانين سسيني ائشيتمه­ين ده اولسايدي، دوپپا داداشين اوزون کيرپيکلري ايري، قارا گؤزلريندن بيلردي کي، دوياردي کي، صؤحبت نه­دن گئدير.

همين آوقوست آخشامي شوشا ساناتوريياسينين حيطينه ياييلميش کامانچا سسي حوسام­الددين آلوولونون دا اوره­يينين اينجه تئللريني دينديريردي و چيينينه گوللو آغ يون شال ساليب اللري قوينوندا دايانميش، گؤي گؤزلري يول چکن ماروسيا نيکيفورووايا[1] باخا-باخا حوسام­الددين آلوولونون اوره­ييندن بوتون عؤمرونده بيرينجي دفه روس ديلينده شئعير ميصراعلاري آخيب کئچدي و همين بير بند شئعير بئله ياراندي.

دوپپا داداشين کامانچاسي سؤزونو دئييب قورتاراندان سونرا، حوسام­الددين آلوولو ساناتورييادا ايستيراحت ائدنلرله مدني-مدني ايش آپاران «ماسسوويک»[2] صاديق موعلليمدن سؤز آليب مئيدانين اورتاسينا چيخدي و گؤزلريني ماروسيا نيکيفورووادان چکمه­يه­رک يئني يارانميش همين شئعيريني اوخودو: [3]

 

Ya tebya lyublyu,

Oçen xoroşo!

Za tebya ya umru,

Oçen xoroşo!

 

آمما ماروسيانين فيکري بو ساعات بورادا يوخ، تامبووداکي[4] کولخوز بازاريندا ايدي: بو ايل حيط­-ياني ساحه­لرينين محصولونو کيچيک باجيسي واسيليسا[5] تامبوو کولخوز بازارينا آپارميشدي. ماروسيا ايسه تامبوو ويلايتيندن شوشا ساناتوريياسينا ايستيراحته گلميشدي: واسيليسا عؤمرونده بيرينجي دفه ايدي بازارا گئديردي و بونا گؤره­ ده ماروسيا هردن نيگارانچيليق کئچيريردي کي، بيردن واسيليساني آلداديب-ائدرلر، ائوه الي­بوش قاييدار. ماروسيا اؤزوده عؤمرونده بيرينجي دفه ايدي بئله اوزاق سفره چيخيردي، ساناتورييادا ايستيراحت ائديردي.

البتته ، آغدامدا مالييه مکتبيني بيتيريب ايندي شوشانين خلفه­لي کولخوزوندا حئسابدار ايشله­ين و بو آوقوست آييندا ساناتورييادا دينجه­له –دينجه­له ماروسيانين عئشقيندن يئره-گؤيه سيغمايان حوسام­الددين آلوولونون تامبوو ويلايتيندن گلميش بو تميز-تاريق، ساغلام، سليقه­لي، پامبيق کيمي آغاپپاق قيزين اوره­يينده کي نيگارانچيليقدان خبري يوخ ايدي و ياراديجيليغا باشلاديغي واختدان ايندييه کيمي ايلک دفه روس ديلينده يازديغي شئعيري اؤزو اؤز صنعتيندن حظ آلا-آلا اوخويوردو:

 

 Ya tebya lyublyu,

Oçen xoroşo!

Za tebya ya umru,

Oçen xoroşo!

 

باشي باتميشين باشقا بير سؤزو يوخدو ائله بيل... اوچئن خوروشو، اوچئن خوروشو...!-بو سؤزلري ساناتورييا بيناسينين ائيوانيندا اوتوروب حيطده کي مئيدانا توپلاشميش جاماعاتا تاماشا ائله­ين گول­اندام ننه دئدي و سونرا چئشمه­يي­نين آلتيندان گولومسه­ييب يانيندا دايانميش جاوانشيردن سوروشدو:

سن نييه گئديب دانس ائله­ميرسن، بالاسي؟

حوسام­الددين آلوولو، نهايت کي، مئيدانين اورتاسيندان چکيلندن سونرا، گولمه­ممه­دين آککوردئونو اؤز مشهور تانقوسونو[6] چالدي و مئيداني دؤوره­يه آلميش آداملار ياواش-ياواش رقصه باشلاييب مئيدانين اورتاسينا چيخديلار؛ ساناتورييادا ايستيراحت ائدن قيزلار بير-بيري ايله ، هر آخشام ساناتورييانين حيطينه گزمه­يه گلن يئرلي اوغلانلاردا اؤز نؤوبه­سينده بير-بيري ايله رقص ائديردي و بئله بير مقامدا حوسام­الددين آلوولو بير چوخ حسد دولو نظرلر آلتيندا ماروسيايا ياخينلاشيب باش ايدي، قيزي رقصه دعوت ائتدي و ماروسيا دا بويجا اوندان بير بالاجا کيچيک بو قارابوغدايي، قارابيغلي اوغلانين دعوتيني صيدق-اورکدن قبول ائتدي.

قمئدييه ­دي[7]! دئدي گول اندام ننه . قمئدييه دي! سونرا گوله -گوله باشيني بولادي، سونرا دا يئنه جاوانشيردن سوروشدو: نييه گئديب دانس ائله­ميرسن، بالاسي، آ کيشي قيريغي؟.. هي؟..

جاوانشير باشا دوشدو کي، ننه­سينين يئنه کئفي قالخيب ساتاشير اونا؛ آيري واخت ننه­سينين بئله آتماجالارينا آتماجايلا جاواب وئريردي، آمما بو دفه ، شوشا ساناتوريياسينداکي همين آوقوست آخشامي بيردن-بيره گئده­نين آروادا آجيغي توتدو:

لغويييات اولما! دئدي. بسدي... سونرا جاوانشير اوتاغا گيريب ائله چکمه­لي، شالوارلي دا چارپاييدا اوزاندي و اللريني باشينين آلتيندا چارپازلادي.

همه­شه کي کيمي، همه­شه قوردوغو جوربه­جور پلانلار کيمي، جاوانشيرين بو ياي اوچون ده توتدوغو پلان پوزولوب گئتدي ايشينين دالينجا، جاوانشيره قالسايدي، گرک ايندي موسکوادا اولايدي، آغشين­له ، اورخان­لا بيرليکده ايندي گزه­يديلر گرک موسکواني: دوزدو، آغشيني ده ائولرينده بوراخماديلار تک گئتمه­يه ، آمما اورخان گئتدي و اورخان ايندي فاضيل آدلي بير يولداشي­لا موسکوادادي، گزير اؤزو اوچون، داها ننه-بالا شوشا ساناتوريياسيندا اوتوروب قاتيق ايچمير.

کئچن ياي، اونيوئرسيتئتين بيرينجي کورسوندان ايکينجي کورسا کئچنده ، تعطيل واختي، ائودن اونو قويماديلار بير يئره تک گئتمه­يه ، دئديلر هله تئزدي، دئديلر گلن ايل گئدرسن، نه ايسه ، گلدي چيخدي بو ياي، اوچونجو کورسا کئچدي اونيوئرسيتئتده، آمما ائله ياي قاباغي، هله ياي سئسسييا[8] ايمتاحانلاريني وئردييي واخت موسکوايا تک گئتمه­ييندن سؤز دوشنده آتاسي دا، آناسي دا هسله­مه­يه[9] باشلادي، سونرا آناسي آغلادي، آتاسي آجيقلاندي، الغرض، اونو يئنه تک گئتمه­يه قويماديلار و ايندي بورادا، شوشا ساناتوريياسيندا، چارپاييدا اوزانيب بوتون بونلاري يادينا سالان جاوانشيرين صوفتي بيردن-بيره اود توتوب ياندي، آغلاماغي يادينا دوشدو؛ همين اييول گونو، آخشام، بو تک گئديب-گئتمه­مک صؤحبتي زاماني آناسي دا، آتاسي دا آياقلاريني بير باشماغا ديره­ييب «يوخ» دئيه­نده جاوانشيري آغلاماق توتدو و بو بويدا اوغلان اؤزونو ساخلايا بيلمه­ييب ايچيني چکدي، گؤزلريندن ياش آخيتدي، آغلايا-آغلايا دا: «- نه واختاجان اوشاق اولاجاغام سيزينچون؟ بيلين بونو، آغلايا-آغلايا قيشقيردي. بيلين بونو، اوشاق دئييلم داي من!.

البتته ، چوخ پيس احوالات ايدي بو. آدام يادينا سالاندا ايندينين اؤزونده ده خجالتيندن بيلمير نئيله­سين.

بو احوالاتدان سونرا بير موددت نه جاوانشير اوتانديغيندان آتاسينين، آناسينين اوزونه باخا بيلدي نه ده اونلار اوتانديقلاريندان جاوانشيرين اوزونه باخدي، سونرا آتاسي بئله بير تکليف ايره­لي سوردو کي، جاوانشير تک شوشايا گئتسين، شوشا ساناتوريياسينا ايشلرينده پوتيووکا[10] وار ايدي و جاوانشيرده اوولجه دئدي کي، هئچ هارا گئتمه­يه­جک و بوتون يايي قالاجاق بوزووناداکي باغلاريندا، آمما بير-ايکي گون ده کئچندن سونرا راضي اولدو، يير-ييغيش ائله­دي و بوندان سونرا آتاسيلا آناسي خاهيش ائله­مه­يه باشلاديلار کي، ننه­ني ده اؤزونله آپار، قوي گئديب شوشادا ايستيراحت ائله­سين، قوجا آرواددي، سن داها ماشاللاه يئکه کيشيسن، آپار اونو اؤزونله شوشايا: «آپار مني اؤزونله ، جاوانشير، قادان آليم، آپار مني شوشايا، گؤروم اورالاري، اون ايلدي اولمورام اورالاردا، کيم بيلير، بير ده گؤره جه­يم شوشاني، قيسمت اولاجاق، يوخسا يوخ...» دئييردي گول اندام ننه ، آمما جاوانشير ده چوخ ياخشي باشا دوشوردو کي، اصلينده او، ننه­سيني آپارمير، ننه­سي اونو آپارير؛ ننه­سيني خوصوصي قوشورلار کي، امين-امانليق اولسون، قورخورلار، ائحتيياط ائله­ييرلر کي، اونو تک بوراخماغا، «دونيادان خبري يوخدو، هله » دئييرلر، داها بيلميرلر کي، دونيانين جيکينه­ده بلددي، بيکينه­ده و دونيانين جيکينه -بيکينه بلد اولماقدان اؤترو موطلق يوز اللي ايل ياشاماق لازيم دئييل... گئديب حياسيزين بيريني، شئيطانا پاپيش تيکنلردن بيريني آليب گتيريب قوياسان ائوه ، دئيه­ن کي، من اوشاغام، نئينه­ک، آمما منيم بو آروادجيغازيمي يولا وئرين.

اوچ گوندن سونرا جاوانشيرين اون دوققوز ياشي تامام اولوردو.

بو واخت، جاوانشيرين ائوده­کيلردن بئله بير خيالي اينتيقام آلديغي زامان اوتاغين قاپيسي دؤيولدو، سونرا دوردانه ايچري گيردي و دوردانه اللريني باشينين آلتيندا چارپازلاييب چارپاييدا اوزانان جاوانشيري گؤره­نده اوولجه ائله بيل اؤزونو ايتيردي، سونرا ديلي بير بالاجا توپوق وورا-وورا دئدي:

ننه­م خاهيش ائله­دي من­نن کي، ايينه-ساپ گؤتوروم سيزدن...

دوردانه­ ده شوشا ساناتوريياسينا ننه­سي ايله بيرليکده گلميشدي و ايندي، البتته ، دوردانه ، بوراسيني دئمه­دي کي، اؤزو هانسي کوفتاسينين[11] دويمه­سيني­سه باهانا ائله­ييب، بيله -بيله کي، ننه­سينده يوخدو، ايينه-ساپ ايسته­دي و سونرا دا ننه­سينه دئدي کي، يقين گول اندام ننه­ده وار، قوي گئديم اوندان آليم گتيريم.

دوردانه نين اون سککيز ياشي تزه تامام اولموشدو.

جاوانشير قالخيب چارپاييدا اوتوردو و ائيواندان ننه­سيني سسله­دي:

ننه!

حوسام­الددين آلوولو يئنه­ده اؤزونو ساخلايا بيلمه­ييب مئيدانين اورتاسينا چيخميشدي و يئنه­ده ياراديجيليغا باشلاديغي واختدان ايندييه کيمي بيرينجي دفه روس ديلينده يازديغي شئعيري اوخويوردو:

 

 Ya tebya lyublyu,

Oçen xoroşo!

Za tebya ya umru,

Oçen xoroşo!

گول اندام ننه:

واللاه، بو گه­ده­نين باشي خاراب اولوب، دئدي. اوچئن خوروشو، اوچئن خوروشو... سونرا ائيواندان اوتاغا بويلاندي و تئز قالخيب ايچري گيردي. آي خوش گلميسن سني، قيزيم، آخشامين خئيير، کئچ اه­يله­ش.

دوردانه :

يوخ، چوخ ساغ اولون، دئدي. ننه­م ايينه -ساپ ايسته­ييردي...

هه ؟ بو ساعات... سونرا گول­اندام ننه بيردن-بيره سوروشدو: جاوانشير، بالاسي ايينه -ساپ گؤتورمه­ميسن سن؟

او ساعات دا جاوانشيرين قولاقلاري قيپقيرميزي قيزاردي:

ايينه -ساپ گؤتوره­نم من؟

دوردانه :

يوخدورسا، عئيبي يوخدور... دئدي و دوردانه­ ده قيزاردي.

گول اندام ننه :

بو ساعات... بو ساعات... دئدي و گئديب نوه-نبيدن قالما ال­سومکاسيني[12] آچيب ايينه-ساپ چيخارتدي، دوردانه­يه اوزاديب: آلا، قادان آليم، آلا، دئدي.

بيزيم بو جاوانشير يامان آجيقلي­دي...

جاوانشير يئنه ننه­سينه «ازگينيش اولما، آي آرواد» دئمک ايسته­دي، آمما دوردانه­نين يانيندا دئمه­دي و بير ده اونا گؤره دئمه­دي کي، دوردانه گول اندام ننه­نين سؤزلريني چوخ جيددي قبول ائله­دي، ائله بيل بو ساعات جاوانشير دوروب اونا نه­سه بير آجيقلي سؤز دئيه­جکدي؛ دوردانه جاوانشيره اورکک بير نظر ساليب تئز-تله­سيک:

باغيشلايين، دئدي و اوتاقدان چيخدي.

بوي!.. قيز هئچ دئمه­دي کي، قارا ساپ لازيمدي، يوخسا آغ ساپ... سونرا گول­اندام ننه اوزونو جاوانشيره توتدو: نه­دي، آ کيشي قيريغي، نه ميسميريغيني ساللاميسان؟ جمعي-عالم حيطده چاليب-اوينايير، نه­دي گيرميسن بو اوتاغا، چيخميرسان ائشييه ؟..

جاوانشير ننه­سينه باخدي، چوخ معنالي باخدي:

سن­نن نه دانيشيم ائ؟ دئدي و چارپاييدان قالخيب اوتاقدان چيخدي.

اوچ گون ايدي گلميشديلر شوشا ساناتوريياسينا و دوز اوچ گون ايدي کي، جاوانشير اؤز طالئعينين اوغورسوزلوغو بارادا فيکيرله­شيردي، حاياتين جان­سيخيجيليغي و يئک­نسقلييي بارادا فيکيرله­شيردي، هئچ کيمين اونو باشا دوشمه­ديييني و باشا دوشه بيلمه­يه­جه­ييني، جاوان ياشيندا ايکن قوجالديغيني فيکيرلشيردي؛ هامي اونو سوتول جاوان بيليردي، ائوده ايسه اونو لاپ اوشاق حئساب ائديرديلر، آمما داها دئميرديلر کي، بو اوشاق دونيانين هر اوزونه بلددي؛ دوزدو، جاوانشير دونيانين جوربه­جور اوزونو اؤزو اوچون تام دقيقلشديرميردي، ياني بو اوزلر نه­دن عيبارتدي، آمما هر حالدا جاوانشيره بئله گليردي و جاوانشير بوتون بونلار بارادا فيکيرلشنده ، اؤزو ده حيسس ائتمه­دن ياواش-ياواش خيال عالمينه گئديردي، گاه حاياتدان، ياشاييشدان صيدقي سييريلميش بير عيياش گؤروردو اؤزونو، داها دوغروسو، جاماعات، اطرافداکيلار اونو عيياش حئساب ائديردي و جاماعات بيلميردي کي، بو عيياش دونياني درک ائله­ميش آدامدي؛ گاه هر گون گؤزل، تميز، ذؤوق­له گئيينيب آداملار آراسيندا تک-تنها گزن، دينيب-دانيشمايان بير ياراشيقلي کيشي گؤروردو اؤزونو و جاماعات، او جومله­دن قيز-قادينلار بؤيوک بير ماراقلا، حسدله بو سيرلي و تنها کيشينين هر آدديميني ايزله­ييردي، دالينجا پيچاپيچ ائديردي و هامي چاليشيردي کي، اونون سيررينه بلد اولسون، اوره­يينده­کي­لري بيلسين، آمما بو هئچ واخت مومکون دئييلدي و مومکون اولماياجاقدي دا، چونکي همين تنها کيشينين اوره­يينده هئچ کيمه يئر يوخ ايدي، چونکي هئچ کيم اونو باشا دوشه بيلمزدي...

دوپپا داداشين کامانچاسي يئنه قان ائله­ييردي و بو دفه محببتين سيرلريندن دانيشيردي، ويصالدان و حسرتدن سؤز آچيردي، عاشيق ايله معشوقون اينتيظار و ايضطيراب دولو محببت عالميندن، سئوگي­نين تميزليييندن، کؤورک­ليييندن دم ووروردو و يئنه­ده کامان دوپپا داداشين اوستا بارماقلاريندا ساغا-سولا گئديب-گلديکجه دوپپا داداشين باشي دا کامانلا هماهنگ ساغا-سولا گئديب-گليردي، کامانچانين سؤيله­ديکلريني تصديق ائديردي، اوزون کيرپيکلي، ايري قارا گؤزلري يئنه­ ده ائله­ بيل کي، بوتون بو سؤيله­ينلرين هاميسيني گؤروردو، ويصالا سئوينيردي، هيجرانا کدرله­نيردي.

هامي مئيدانچادا دؤوره ووروب دوپپا داداشين کامانچاسينا قولاق آسيردي و بو کامانچا صداسي آلتيندا ماروسيا نيکيفورووا دا حوسام­الددين آلوولويا تامام يئني نظرلرله باخيردي، هله معناسيني اؤزوده باشا دوشمه­دييي يئني حيسسلر کئچيريردي و دوزدو، ماروسيا نيکيفورووا بو يئني حيسسلرين معناسيني هله ياخشي باشا دوشموردو، آمما بو حيسسلر شوشانين بو آب-هاواسي ايله ، شوشانين بو داغلاري، بو کول-کوسلاري، بو آغاجلاري ايله بير-بيرينه چوخ اويوشوردو؛ ماروسيا نيکيفورووانين حوسام­الددين آلوولويا باخان گؤي گؤزلرينده آرتيق بير محببت نيشانه­سي وار ايدي و دوپپا داداشين کامانچاسي سؤز سؤيله­ديکجه بو محببت نيشانه­سي­ده ائله بيل کي، ياواش-ياواش بؤيويور، آرتيردي، آچيق-آشکارلاشيردي.

جاوانشير ايکي مرتبه­لي ساناتورييا بيناسينين حيط قاپيسي آغزيندا داياندي و گول­اندام ننه­ده ايکينجي مرتبه­ده­کي ائيواندان جاوانشيره هيم ائله­دي کي، يئري گئت مئيدانا؛ گول­اندام ننه­نين جاوانشيره ساتاشماغا، جاوانشيري دولاماغا خوصوصي آزاري واردي و جاوانشير ده ، غريبه ايدي کي، هردن ننه­سينين، هئچ کيمين يوخ، آتاسينين يوخ، آناسينين يوخ، ياشلي داييلارينين،عميلرينين يانيندا يوخ، گول­اندام ننه­نين يانيندا اؤزونو هردن، دوغرودان دا، اوشاق حيسس ائديردي، اؤزونو عاجيز، کؤمک­سيز بيليردي، ائله بيل بعضن ننه­سي چئشمه­يي­نين آلتيندان بيج-بيج گولومسه­يه­ن گؤزلريله جاوانشيره دئييردي کي، آ کيشي قيريغي، اؤزونو يئکه کيشيلييه وورما، سنين هله يئکه کيشي اولماغينا چوخ قاليب و دونيادان دا خبرين يوخدو سنين؛ آمما بو، هردن بير اولوردو.

دوردانه­ده ايکينجي مرتبه­ده کي اؤز ائيوانلاريندا ايدي و اورادان اوغرون-اوغرون جاوانشيره باخيردي و جاوانشيرده بيليردي کي، دوردانه ائله اونا باخماقدان اؤترو، اونو گؤرمکدن اؤترو تئز-تئز ائيوانا چيخير، آمما جاوانشير اؤزونو گؤرمه­مزلييه ووروردو، اؤزونو بيلمه­مزلييه ووروردو، هئچ بو قيزا سالام دا وئرميردي، چونکي بو قيز جاوانشيرين تايي دئييلدي، بو قيز اوشاق ايدي، حاياتين آغي­لاريني دادماميشدي، جاوانشيرين فيکيرلري، جاوانشيرين حيسسلري بو قيز اوچون ايشيغي گوجله گليب يئر کوره­سينه چاتميش بير قالاکتيکا[13] ايدي.

دوردانه ده اونيوئرسيتئتده اوخويوردو، جاوانشيرله بير فاکولته­ده ، فيلولوژي فاکولته­ده ، جاوانشيردن بير کورس آشاغيدا ايندي ايکينجي کورسا کئچميشدي و کئچن سئنتيابر، درسلر تزه باشلاياندا بو قيز اونيوئرسيتئتين دهليزينده بيردن-بيره جاوانشيره ياخينلاشدي:

سيزين آدينيز جاوانشيردي؟ سوروشدو.

جاوانشير:

هه، جاوانشيردي، دئدي و تعججوب ائتدي اوره­يينده­ کي، بو اورتابويلو، قاراساچلي، قاراگؤز قيز اونو هاردان تانييير، آمما هئچ نه سوروشمادي، سونرا، بير نئچه گوندن سونرا جاوانشير هاندان-هانا يادينا سالدي کي، ايکي اوول يايدا آتا-آناسي ايله بيرليکده کيسلووودسک [14]دا ايستيراحت ائدنده بو قيز دا اؤز آتا-آناسي ايله کيسلووودسک دا ايدي. بير کوچه ده قاليرديلار و جاوانشير حئيرت ائله­دي کي، او بالاجا قيز نئجه بؤيويوب، نئجه گؤزللـه­شيب و نئجه ياراشيقلي اولوب.

اونيوئرسيتئت دهليزينده کي همين سوال-جاواب جاوانشيرله دوردانه­نين بيرينجي و آخيرينجي صؤحبتي اولدو؛ اووللر دوردانه جاوانشيره سالام وئريردي و جاوانشيرده باشينين حرکتي­له دوردانه­نين سالاميني خالاخاطيرين قالماسين آليردي؛ سونرا يقين بو«خالاخاطيرين قالماسينلار» دوردانه­يه تأثير ائتدي و دوردانه­ده داها سالام وئرمه­دي و هر دفه اوز-اوزه چيخاندا گؤزلريله گؤزله­ييردي کي، جاوانشير سالاملاشاجاق اونونلا، آمما جاوانشيرده دوز اؤتوب چيخيب گئديردي. دونن سحر يئمکخانادا اوتوروب ائرته چؤره­ييني يئيه­نده گول­اندام ننه جاوانشيردن سوروشدو:

او قيز کيمدي ائله بيزه سالام وئرير؟

جاوانشير باشيني قالديريب ايکي ايستول قاباقدا قوجا بير آروادلا اوتوروب اونلارا باخان دوردانه­ني گؤردو و ايستر-ايسته­مز شوشا ساناتوريياسينا تزه گلميش بو قيزلا سالاملاشدي و ائله بيل کي، جاوانشيرين بو سالامي ايله دوردانه­نين صوفتي تامام آچيلدي، گؤز گؤره­سي گولدو صوفتي، ائله بيل جاوانشيرين سالامي بير خوشبختليک گتيردي بو قيزا. قيزين يانينداکي قوجا آرواددا باشيني قالديريب بير قيزا، بير ده جاوانشيرگيله باخدي و او دا جاوانشيرگيله سالام وئردي.

کيمدي اه، بو قيز بئله ، آ کيشي قيريغي؟

جاوانشير گول­اندام ننه­نين اونا «آ کيشي قيريغي» دئمه­سي­له موباريزه آپارماقدان داها زينهارا گلميشدي و داها بو بارادا بير سؤز دئميردي؛ بو دفه­ده تکجه :

نه بيليم کيمدي؟.. ! دئدي و بورنونو وئرميشئللي[15] بوشقابا ساللادي.

گول­اندام ننه ده بو دفه ظارافاتسيز دئدي:

هه ده ، نه تانيياسان اونلاري؟.. ائوده اوتورا دا بيلميريک بو اندامي يانميشلارين اليندن...

باکيدا قيزلار دوغرودان دا جاوانشيره تئز-تئز زنگ ائله­ييرديلر و جاوانشير ده دوغرودان بو قيزلارين هئچ بيريني تانيميردي، بلکه­ده گؤرسه­يدي اوزدن تانيياردي يا اونيوئرسيتئتين قيزلاري اولاجاقدي، يا دا قونشو قيزلار؛ جاوانشير بيلميردي کي، اونا زنگ ائله­يه­ن هانسي قيزدي و قيزلار گوله -گوله جاوانشيرله تانيش اولماق ايسته­ديکلريني دئييردي؛ جاوانشير اونلارلا اوزون دانيشميردي، دسته­يي آسيردي، سونرا قيزلار تزه­دن زنگ ائله­ييب جاوانشيرين کوبودون بيري اولدوغونو دئييرديلر و بئله بير کوبودلوق قييافه­سي هم قيزلارلا دانيشماقدان (آخي نه دئيه­سن؟) خيلاص ائديردي، هم ده هر حالدا کيشي گرک کيشي اولسون.

جاوانشير باشيني قالديريب يئنه دوردانه­يه طرف باخدي و نه­دنسه اونا ائله گلدي کي، گول­اندام ننه­نين «اندامي يانميش» دئمه­سي بو قيزا لاييق دئييل و ان غريبه­سي­ده بو اولدو کي، گول­اندام ننه ده ائله بيل جاوانشيرين فيکيرلريني اوخويوب:

بو قيزي دئميرم ها... دئدي.

گون­اورتا گول­اندام ننه جاوانشيره خبر وئردي کي، بو قيزين آدي دوردانه­دي، او دا قاراباغلي­دي، او دا ننه­سييله گليب شوشا ساناتوريياسينا، آتاسيني مأذونيييته بوراخماييبلار، آناسي دا قاليب آتاسيلا باکيدا، ننه­سينين ده آدي کيشي آدي­دي، بهلول، بهلول آرواد.

گولمه­ممه­دين آککوردئونو اؤز مشهور تانقوسونو تزه­دن چالماغا باشلادي و حوسام­الددين آلوولو يئرلي جاوانلارين حسد، غيبطه دولو نظرلري آلتيندا يئنه ماروسيا نيکيفوروواني رقصه دعوت ائتدي، سونرا يئنه ساناتورييادا دينجه­لن گلمه قيزلار بير-بيرلريله ، شوشانين، شوشايا يايلاغا چيخميش آغدامين، به­ردنين، آغجابه­دينين، فوضولونون جاوان اوغلانلاري دا بير-بيرييله رقص ائله­مه­يه باشلادي.

بير آزدان شوشانين آشاغيسيندا، اريمگلدي طرفده کي ايستيراحت ائوينين حيطينده چالان کلارنئتچي­[16] موسلوم اورادا ايشيني قورتاريب دسته­سيله-زورناچي آنوشاوان و ناغاراچي مليک­له ساناتورييانين حيطينه گله­جکدي، «اوروپالي گلين» ايران فيلميندن «تورموز»حوسئينين هاواسيني چالاجاقدي و ساناتورييادا ايستيراحت ائدن امک قاباقجيلي، قهرمان آنا و حددن آرتيق کؤک صفوره آرواد مئيداندا اورتايا دوشوب سينديرا-سينديرا اويناياجاقدي و بونونلا دا ساناتورييانين مدني-کوتله­وي تدبيرلرينه باخان صاديق­موعلليمينين ايش گونو سونا يئته­جکدي.

جاوانشير جيبيندن بير سيقارئت چيخاريب يانديردي و بونا گول­اندام ننه ائيواندا غئيظ­له باشيني ترپه­تدي، بارماغيني يئللـه­ييب جاوانشيري هده­له­دي، ياني کي، قوي گئدک باکييا، گؤر اوردا آتانا دئييرم، يا يوخ. جاوانشير ننه­سينين بئله هده -قورخولارينا عادت­کرده ايدي، آمما بو دفه نئجه اولسا، بيردن-بيره اوره­يينه بير نيگارانچيليق دولدو و تئزده دوردانه طرفه باخدي کي، گؤرسون بو قيز گول­اندام ننه­نين حيم-جيميني گؤرور، يوخسا يوخ.

دوردانه گؤزآلتي، گويا کي، قصدن يوخ، ائله -بئله ، جاوانشيره باخيردي.

آخشامينيز خئيير. هله ده آغ خالاتيني اه­ينيندن چيخارتماييب ساناتورييانين حيط قاپيسي آغزيندا دايانميش و چوخ جيددي گؤرکملي مئيدانچاداکي صاديق موعلليمه تاماشا ائدن ايسکندر آبيشوو شوشا ساناتوريياسينين مشهور ديئتولوقو[17] جاوانشيرله سالاملاشدي.

بو آخشام کلارنئت چالان موسلوم گئجيکيردي، گليب چيخماميشدي هله و مدني-کوتله­وي ايشه باخان صاديق موعلليم اؤزو مئيدانين اورتاسينا چيخيب جاماعاتا فوکوس[18] گؤستريردي: بوتؤو بير قازئتي مئيدانا توپلاشانلارين گؤزو قاباغيندا گزديريب جيريردي، قازئتين قيرينتيلاريني هر ايکي اووجونون ايچينه ييغيردي، سونرا اووجونون ايچينده ده گيزلتدييي باشقا بير قازئتي ياواش-ياواش بوتؤو آچيردي، جيريلميش قازئتين قيرينتيلاريني ايسه يئنه اووجوندا، تزه قازئتين آرخاسيندا گيزله­ديردي و بو زامان جيريلميش قازئتين قيرينتيلاريندان بير-ايکيسي صاديق موعلليمين اووجونون سؤزونه باخماييب يئره دوشوردو و صاديق موعلليم ده تئز اونلاري آياغي­لا تاپدالاييردي کي، هئچ کيم گؤرمه­سين.

ديئتولوق ايسکندر آبيشوو بو فوکوسا صيدق-اورکدن حئيرتله­نيب:

مالادئس[19]، صاديق­موعلليم! دئدي و جاوانشيره باخيب صاديق موعلليمين فوکوسوندان واله­ليکله باشيني ترپه­تدي: اينتئرئسنا[20]!..

ايسکندر آبيشوو کئچن ايل باکيداکي طيبب تئخنيکومونو[21] بيتيريب شوشا ساناتوريياسيندا ايشله­مه­يه گلميشدي و بو بير ايل عرضينده بو طرفلرين فئلدشئر[22]، طيب باجيلاري آراسيندا اولمازين حؤرمت قازانميشدي و هله­ده اؤز وظيفه­سينين مؤعتبرلييينه اورکدن اينانيردي. اورتابويلو، قيوريم قارا ساچلاريني سلقه ايله دالا دارايان، نازيک قارا بيغلي، ياناغي قارا خاللي ايسکندر آبيشووون آغ خالاتي همه­شه ترتميز، کراخماللي[23] و اوتولو اولوردو، آغ کؤينک گئييب قارا قالستوک[24] تاخيردي و قالستوکونون اورتاسيندا دا هه­مه­شه بريليانتا اوخشايان بير شوشه پاريلداييردي. سحر قليان­آلتيسي[25]، گون­اورتا ناهاري و شام زاماني ايسکندر آبيشوو ساناتورييانين يئمکخاناسيني ميز-ميز گزيردي، ديققتله يئمکلره باخيردي و صوفتي جوربه­جور گؤرکم آليردي: گاه قاشلاري چاتيليردي و آدام اؤز يئمه­يينه باخيب شوبهه­له­نيردي کي، گؤره­سن نه اولوب؛ گاه به­ينمک و تقدير ائتمک موناسيبتي­له باشي ياواش-ياواش ائنيب-قالخيردي، « موروق[26] قلوکوزادي[27]» دئييردي. «کئشنيشده لينالوول سپيرتي[28] چوخدو» دئييردي، «بالقاباق اؤد کيسسي­نين ايلتيهابينا درماندي» دئييردي، »بو، ويتامين «آ»دي» دئييردي، «بو، ويتامين «س»دي، «بو، ويتامين «د»دي دئييردي و گول­اندام ننه­ ده ايسکندر آبيشووا «ويتامين اوغلان» دئييردي و ساناتوريياداکي شفقت باجيلارينين قولاغيندان ايراق، «گول­اندام ننه بونو دا دئييردي کي، بو «ويتامين اوغلان» آغ خالاتلي ده­للـه­يه اوخشايير، آمما گول­اندام ننه­دن خئيلي فرقلي اولاراق تکجه شفقت باجيلاري، فئلدشئرلر يوخ، يئمکخانانين باش آشپازي کاظيم کيشيدن توتموش خؤرک­پايلايان پاراندزئمه[29] کيمي هامي ايسکندر آبيشووا «حکيم» دئيه موراجيعت ائديردي.

موسلوم دسته­سي­له تله­سيک ساناتورييانين حيطينه گيريب مئيدانا گلدي، باياق دوپپا داداشين اوتوردوغو کتيلده اوتوروب کلارنئتي قوبوروندان چيخاردي، تئز ييغدي و کلارنئتي ييغماغي­لا دا «تورموز» حوسئينين هاواسي ساناتورييانين حيطينه ياييلدي، موسلومون کلارنئتي زيله قالخدي، بمه ائندي و موسلومون هر ايکي طرفينده آياق اوسته دايانميش زورناچي آنوشاوانين زورناسي، ناغاراچي ملي­يين ناغاراسي کلارنئته قول-قاناد وئردي و دؤشو اوردئن[30]-مئداللا دولو صفوره آرواد يئنه اؤزونو ساخلايا بيلمه­ييب مئيدانا چيخدي، سينديرا-سينديرا سوزمه­يه باشلادي.

گون ياواش-ياواش باتيردي، اولدوزلار دا ياواش-ياواش گؤرونوردو و بئله آيدين هاوالاردا شوشا ساناتوريياسيندان گؤرونن اوزاق موللانصرالددين يولونون قيوريملاريندا ماشينلارين ايشيغي دا ياواش-ياواش يانماغا باشلاييردي؛ بئله آيدين هاوالاردا شوشا هر طرفدن اولدوزلارلا ايحاطه اولونوردو، گؤيده کي اولدوزلارلا و آشاغيلاردا سپئپاناکئرتده ، موخه­ته­ر­کندينده ، شوشو کندينده ، کئشيش کندينده يانان ايشيقلارلا؛ بئله آيدين هاوالاردا شوشا ساناتوريياسيندا گؤي آراسيندا، داغلار آراسيندا مسافه­ده يوخ اولوب گئديردي، هر طرفي بير گئنيشليک بورويوردو.

گئدک بير يئرده بير آز چاخير ايچک.

چاخير ايچک؟ ايسکندر آبيشوو تعججوبله جاوانشيره باخدي.

هه ، گئدک چاخير ايچک بير آز، تورش چاخير. جاوانشير ايسکندر آبيشووون قولونا گيردي. گئدک...

جاوانشيرين بو تکليفي ايسکندر آبيشوو اوچون چوخ گؤزله­نيلمز اولدو و ايسکندر آبيشوو اوولجه بيلمه­دي کي، قبول ائتسين بو تکليفي، يوخسا يوخ، سونرا:

بير ايستيکان تورش چاخير اولار، دئدي. پروفئسسور گئراسيموو[31] دئيير کي، هر گون بير ايستيکان چاخير ايچمک لازيمدي. پروفئسسور گئراسيموو دئيير کي...

ياخشي سؤز دئيير پروفئسسور گئراسيموو. گئدک.

قوي گئديم خالاتي چيخاريم.

جاوانشير تعججوبله ايسکندر آبيشووا باخدي، ائله بيل کي، ايسکندر آبيشوو اه­ينينده کي خالاتي چيخارا بيلمزميش.

گؤزله­ييرم.

ايسکندر آبيشوو پالتاريني ده­ييشمک اوچون ايچري گيردي.

صفوره آرواد سينديرا-سينديرا بس دئيينجه اويناياندان سونرا، موسلوم «تورموز» حوسئينين هاواسيني چاليب قورتاردي و کلارنئتي سؤکوب تله­م-تله­سيک قوبورا ييغدي بو آخشام بازارکوم فتحينين اوغلونون آنادان اولان گونو ايدي، موسلوم اؤز دسته­سيله ايندي ده فتحي­گيله تله­سيردي، صاديق موعلليم مئيدانين اورتاسينا چيخيب برکدن:

گئجه­نيز خئيره قالسين، عزيز يولداشلار! دئدي. سيزه گؤزل شوشا گئجه­سي آرزيلاييرام!

سونرا صاديق­موعلليم بو سؤزلري روس ديلينده دئدي و مئيدانا توپلاشان جاماعات ايکي-بير، اوچ-بير داغيليشماغا باشلادي، کيمي ساناتورييانين يوخاريسينداکي کينوتئاتر طرفه گئتدي بو گون کينومئخانيک حاقوئردي هيند کينوسو گؤستره­جکدي، «بوببي»؛ کيمي شهره گزمه­يه چيخدي، کيمي جيدير دوزونه طرف يوللاندي کي، شوشانين ان گؤزل هاواسي اورادادي، کيمي اريمگلدي طرفه گئتدي، کيمي قايا باشينا.

حوسام­الددين آلوولو ماروسيا نيکيفورووايا ياخينلاشدي و اونونلا رفيقه­سي ليودميلاني تئاترا دعوت ائتدي؛ ليودميلا معنالي-معنالي ماروسيايا باخدي و ماروسيا نيکيفورووا دا بير بالاجا قيزاردي، سونرا گولومسه­دي و حوسام­الددين آلوولونون دعوتيني قبول ائتدي.

اوچ ياي آيينين تقاعودونون هاميسي بير يئرده جاوانشيرين جيبينده ايدي، آمما اونون بيردن-بيره چاخير عئشقينه دوشمه­يينين سببي بو دئييلدي، سبب بو دا دئييلدي کي، جاوانشير ايچکي خوشلاييردي، بئله دئييلدي، جاوانشيرين بدني ايچکي گؤتورموردو و بير آز ايچن کيمي، اوره­يي بولانيردي؛ نه دنسه بيردن-بيره بوتون بو يئرلر، شوشانين آيي، اولدوزلاري، ايندي آي ايشيغيندا تکجه قارالتيسي گؤرونن آغاجلاري، کوللاري، شوشانين داغلاري، آب-هاواسي، موسلومون کلارنئتيندن سونرا ساناتورييانين حيطينه چؤکموش ساکيتليکده کي جيرجيراما جيريلتيسي جاوانشيره ياد گؤروندو، جاوانشيره ائله گلدي کي، شوشا همين شوشا دئييل، همين شوشا کي، جاوانشير اون ايکي-اون اوچ ياشلاريندا باخ، بو ساناتورييانين اينديکي يئرينده بؤيورتکن[32] ييغيب سونبوله دوزردي، يئرلي اوشاقلارلا فوتبول اويناياردي، آز قالا عيسا بولاغيناجان پييادا گئديب موروق ييغيرديلار، اوشاقلارلا مرج ائديب يانميش کيلسه­نين قارانليق و کيمسه­سيز زيروه­سينه گيره­ردي؛ همين شوشا بيردن-بيره چوخ-چوخ اوزاقلارا گئتدي، بئش-آلتي ايل اوولکي اوشاقليق ايللري شوشا ساناتوريياسينين حيطينده کي بو آوقوست آخشاميندان چوخ-چوخ اوزاق ايللرين آرخاسيندا قالدي و بو حيسس بير يالقيزليق، بير تک­ليک گتيردي، جاوانشيرين اوره­ييني سيخدي، قيسدي، هر شئي ائله بيل کي، بيردن-بيره بوتون معناسيني ايتيردي. ايسکندر آبيشوو:

من حاضير، دئدي و جاوانشير ايسکندر آبيشووو عادي بنده­لرين گئيدييي کوستيومدا[33]، خالاتسيز گؤرنده ايستر-ايسته­مز تعججوب ائتدي، اينيندن خالاتيني چيخارميش بو جاوان اوغلان ائله بيل کي، دوغرودان دا ايسکندر آبيشوو دئييلدي، بير باشقا آدام ايدي.

بيرليکده شوشا ساناتوريياسينين حيطيندن چيخاندا ايسکندر آبيشوو دئدي:

يامان باخير سنه او قيز...

ايسکندر آبيشووون بو سؤزلري ده غريبه سسله­ندي، ائله بيل او، آنجاق يئمک-ايچمه­يين ويتاميني­له ماراقلانمالي­ايدي و هر هانسي بير قيز بارادا ، عومومييتله ، آرواد مخلوقو حاققيندا سؤز دئمک ايسکندر آبيشووا ياراشميردي.

هانسي قيز؟

اودئ، او قيز... ايسکندر آبيشوو باشي ايله دوردانه­نين دايانديغي ائيوانا ايشاره ائله­دي و بو زامان نئجه اولدوسا، هئچ اؤزو ده بونو بيلمه­دي کي، نئجه اولدو، جاوانشير چوخ يوخاريدان آشاغي گولومسه­دي، ائله گولومسه­دي کي، ياني من هارا، او قيز هارا، ياني من پيلوو يئميرم کي، بيغيم ياغا باتار، سن ده گؤر کيمدن دانيشيرسان، آي ايسکندر آبيشوو، اؤز آرشينين­لا اؤلچورسن مني؟ و ان­غريبه­سي­ده بو اولدو کي، ايسکندر آبيشوو اؤزو جاوانشيرين بو گولومسه­مه­يينين معناسيني تصديق ائله­دي، ساناتورييادان شهره ائنن يوخوشو دوشه -دوشه : البتته ، دئدي، سنين يوز دنه او جور قيزين وار...

ائح، باشيم چوخ چکيب منيم... جاوانشير بو سؤزلري ده دئدي و اؤزو ده فيکيرلشدي کي، نييه دئدي بو سؤزلري، بو سؤزلره نه ائحتيياج وار و عومومييتله ، هئچ ايسکندر آبيشوو دا اولماسين، بو جور دونا گيرمک، بئله بير آرتيستليک ائله­مک نه­يه لازيمدي؟

 

 

2

 

شوشا پارکينداکي کابابخانانين هم مودورو، هم آشپازي، هم بوفئتچيسي، هم خؤرک­پايلاياني اولان، چکيسي­ده يوز ايييرمي­سککيز کيلو اولان ابولفتح امليک کابابيندان ايکي شيش گتيريب بيريني جاوانشيرين، بيريني ده ايسکندر آبيشووون بوشقابينا چکدي، گؤي-گؤيه­رتي، اوزلو پئندير گتيردي، پرپه تؤيوندن ائرمني شورباسي و ايکي شوشه­ده مارتوني چاخيري گتيردي.

ايسکندر آبيشوو ايکي شوشه چوخدور، دئدي.

جاوانشير:

نه­يي چوخدو؟ دئدي و آغزي اوسته قاباقلارينا قويولموش (ابولفتحين قابيلييتي ايدي!) قالين شوشه­لي ايستيکانلاري چئويريب چاخيرلا دولدوردو. ساغ اول، سنين ساغليغينا! دئدي و ايستيکاني بيرنفسه باشينا چکدي و ايسکندر آبيشوو دا ائله بيل کي، جاوانشيرين بئله­جه چاخير ايچمه­ييندن هيپنوز[34] اولوبموش کيمي، اؤز ايستيکانيني بيرنفسه باشينا چکمک ايسته­دي، آمما تئز ده تنگ­نفس اولدو و ايستيکانداکي چاخيري آنجاق ياريسينا کيمي ايچدي.

بو ياريم ايستيکان چاخير ائله او ساعات، گؤزگؤره­سي ايسکندر آبيشووا تأثير ائتدي و ايسکندر آبيشوو آچدي صانديغي، تؤکدو پامبيغي، ائولنمک ايسته­ديييني دئدي، آمما نه گؤزآلتي بير قيزي واردي، نه­ده ائوي، شهر سووئتينده سؤز وئريبلر کي، بو ايل اونا ائو وئره­جکلر، آمما کؤهنه ائو ايسته­مير، تزه ائو ايسته­يير، شهرساياغي، حامامي ايله آياق­يولوسو ايچينده ؛ بو ائوي آلاندان سونرا صابيرآباد دا کي آناسيني دا گتيره­جکدي يانينا، سونرا دا ائوله­نه­جکدي، آمما هله گؤزآلتي بير قيز يوخ ايدي؛ کئچن آي اونا ايمضاسيز بير سئوگي مکتوبو يازميشديلار، بيلميردي کي، هانسي قيزدي، شوبهه­له­نيردي کي، بيردن ساناتورييانين کيتابخاناچيسي آزاده اولار، آمما آزاده اولسا، اوندا هئچ نه ، چونکي ايسکندر آبيشوو هله کي، آزاده­ني سئوه بيلميردي.، بير ده کي دونيانين ايشلريني کيم بيلير، بلکه ائله سئودي آزاده­ني؛ هر حالدا شوشالي قيز آلاجاقدي، چونکي شوشانين قيزلاري ساغلام اولور، آب-هاواداندي، سوداندي، آمما حاييف کي هله گؤزآلتي بير قيز يوخدو و عومومييتله ، ايسکندر آبيشوو قيزلارلا تانيش اولماق ساريدان بير آز فر[35]سيزدي، اونلارين فيکرينه -زادينا ياخشي بلددي، آمما دي گل کي، تانيش اولماق ساريدان فرسيزدي، اليندن گلميردي.

جاوانشير اؤزو بير سؤز دانيشميردي، دانيشان ائله ايسکندر آبيشوو ايدي و جاوانشير ده يونگولجه گولومسه­يه –گولومسه­يه و آرابير ده معنالي-معنالي باشيني ترپه­ده –ترپه­ده ايسکندر آبيشووون دئديکلرينه قولاق آسيردي. جاوانشيرين گولومسه­مه­يينده، دوداقلارينين تبسسومونده ايسکندر آبيشوودان قات-قات آرتيق گؤروب-گؤتورمک ايفاده­سي واردي، بير اوستونلوک ايفاده­سي واردي و جاوانشير اؤزو­ده چوخ گؤزل بيليردي کي، ياخشي ايش دئييل بو؛ ياخشي ايش دئييل اونا گؤره کي، دوز دئييل، يالاندي بو؛ ياخشي ايش دئييل اونا گؤره کي، ايسکندر آبيشووون بئله بير اوره­يي تميزلييي موقابيلينده گرک نه اولوردوسا-اولسون، آمما صافليق اولسون.

البتته ، ايسکندر آبيشووون جاوانشيرين بو فيکيرلريندن خبري يوخ ايدي و جاوانشيرين صوفتينده کي بو اوستونلوک تبسسومونو ده او، چوخ عادي بير ايش و معلوم مسله حئساب ائديردي؛ حتتا جاوانشيرين صوفتينده کي بو اوستونلوک تبسسومو، بو تکببور ايسکندر آبيشووا ائله تأثير ائديردي کي، ايچديکلري چاخير داها او جور تأثير ائتميردي و ائله بو تبسسومه ، بو ايفاده­يه گؤره ده ايسکندر آبيشووون اؤز-اؤزوندن شيکايتي گئت-گئده آرتيردي، اؤزونو دونيانين ان کيچيک آدامي، ان خيرداسي، يازيغي حئساب ائديردي.

يوز ايييرمي سککيز کيلويا ياراشمايان بير جلدليک­له ، جيوه کيمي گيريب-چيخان، ميزلره بير-بير باش چکن، بوفئته گئدن، آراق سوزن، گؤيرتي دوغرايان، مانقالي يئللـه­يه­ن ابولفتح جاوانشيرگيله ياخينلاشيب:

آداما بير شيش ده گتيريممي، باششيم؟ سوروشدو.

جاوانشير ايسکندر آبيشووا باخدي. ايسکندر آبيشوو دئدي:

هئچ ياريم تيکه­ده گئتمز!

جاوانشير گولومسه­دي و يئنه­ده ائله –ائله­جه گولومسه­دي، يوخاريدان آشاغي و يئنه اؤزوندن ديلخور اولدو کي، بئله گولومسه­يير.

ابولفتح ايکي شيش کابابين، ايکي شوشه چاخيرين، گؤي-گؤيرتينين، پئنديرين، ائرمني شورباسينين پولونو آليب هئچ سايمادي دا، جيبينه باسيب:

آللاه برکت وئرسين! دئدي و سونرا ميزين اوستونده کي هله آغزي آچيلماميش ايکينجي چاخير شوشه­سيني ائله اونلارين يانينداجا گؤتوروب، آپاريب قويدو بوفئته .

جاوانشيرله ايسکندر آبيشوو پارکا چيخدي و ايسکندر آبيشوو دايانماق بيلمه­ييب گله­جک پلانلاريندان، دوستلوقدان، ايلقاردان، اخلاق پرينسيپلريندن ائله هئي دانيشيردي، اصل دوستو، سيرداشي اولماديغيني، گونلرينين چوخ جانسيخيجي، داريخديريجي کئچديييني، گونلرينين بير-بيرينين عئيني اولدوغونو دئييردي و جاوانشير داها اونا قولاق آسميردي. ايسکندر آبيشوو آردي-آراسي کسيلمه­دن اؤز گوذرانيندان شيکايت ائديردي، جاوانشير ايسه همين آوقوست گئجه­سي شوشا پارکيندا گزيشه -گزيشه شوشانين تميز، صاف آب-هاواسي ايله نفس آليردي، آغاجلارين، کول-کوسون، گول-چيچه­يين عطيريني دويوردو و دوغرودان-دوغرويا اؤز اوستونلويونو حيسس ائديردي؛ ائله بيل هر شئي يالاندان يوخ، دوغرودان ايدي، دوغرودان-دوغرويا بوتون ايل بويو جوربه­جور ماجرالاردان يورولموشدو، پئچورين سرگوذشتلريندن يورولموشدو و ايندي بوردا، بو شوشا پارکيندا ايسکندر آبيشوولا گزه -گزه دينجه­ليردي.

پارک قارانليق و آدامسيز ايدي، آي ايشيغيندا آغاجلار قاراليردي و تکجه پارکين يوخاريسينداکي تئاتر بيناسينين ايشيقلاري يانيردي. آغدام دؤولت درام تئاتري شوشادا قاسترول[36] تاماشالاري گؤستريردي و بو گون آغدام دراماتورقلاريندان بيرينين «سکئلئتلر رقص ائدرکن» آدلي محببت فاجيه­سينين ايلک تاماشاسي ايدي. ماروسيا نيکيفورووا، ليودميلا و ليودميلانين يانيندا دا حوسام­الددين آلوولو بو دم سالوندا اه­يله­شيب صحنه­يه تاماشا ائديرديلر. حوسام­الددين آلوولو اورک ائله­ييب ماروسيا نيکيفورووانين يانيندا اوتورماميشدي، آمما تنففوس زاماني تئاترين بوفئتيندن (بو بوفئت ابولفتحين کابابخاناسينين فيليالي[37] ايدي) ايريس کونفئتي[38] آلميشدي و ايندي ايريسله دولو بالاجا تورباني تئز-تئز قيزلارا طرف اوزاديب ماروسياني و طبيعي کي، ليودميلاني کونفئته قوناق ائديردي، صحنه­ده کي صؤحبتلري ياواش-ياواش گويا کي، روس ديلينه ترجومه ائديردي و ماروسيا نيکيفورووا دا ايريسي چئينه­يه –چئينه­يه اؤزونو ساخلايا بيلمه­ييب ناکام محببت فاجيعه­سينه گؤز ياشي آخيديردي.

و ائله بو واخت ايسکندر آبيشوو دا اؤزونو ساخلايا بيلمه­ييب دئدي:

بو قادينا بير باخ! پاه!..

قارشيدا، آي ايشيغيندا شوشا پارکينداکي آغاجلارا، گول-چيچه­يه باخا-باخا هوندوربويلو، شومال­بدنلي، اينينه چوخ گؤزل، چوخ ياراشيقلي، چوخ ذؤوقله تيکيلميش توند کوستيوم گئيميش، باشينا کنارلاري چوخ ائنلي بؤيوک شلياپا[39] قويموش بير قادين آدديملاييردي و بو قادين هر دفه آدديم آتديقجا، يومشاق ايدي، طبيعتدن و اؤزوندن حظ آلا-آلا گئديردي؛ بو، يئره-گؤيه بير ميننت ايدي؛ بو قادينين آدديملاري سرراست و يومشاق ايدي، طبيعتدن و اؤزوندن حظ آلا-آلا گئديردي؛ بو قادينين سليقه­سي، ذؤوقو و يئريشينده ، گئييمينده ، بدنينين قورولوشوندا هر شئيين يئربه يئرينده اولماسي شوشا داغلارينين آي ايشيغيندا قارالان ايبتيدايي گؤزللييي ايله ، سيلديريم قايالارين وحشي­لييي ايله غريبه بير تضاددا ايدي و همين آوقوست گئجه­سي بو تضاد دا نه­سه بير سئحير وار ايدي.

ايسکندر آبيشوو ائله بيل کي، اؤز-اؤزويله دانيشيردي، ياواشدان دئدي:

بئله قادينلار دا وار ائ، دونيادا!.. – بونو دئدي، سونرا جاوانشيره باخدي. وبو دم هئچ کيمين و او جومله­دن جاوانشيرين اؤزونون ده آغلينا گلمه­يه­ن، آغلينا سيغيشمايان، گؤرونمه­ميش بير حاديثه باش وئردي: جاوانشير سورعتله ايره­ليله­ييب بو قادينا ياخينلاشدي و :

باغيشلايين.. دئدي.

قادين جاوانشيره باخدي و يالنيز بو زامان ائله بيل کي، جاوانشير اؤزونه گلدي، يالنيز بو زامان نه ائتديييني باشا دوشدو و اوره­يي برکدن دؤيونمه­يه باشلادي، بيردن-بيره بوغازي قورودو، نه دئيه­جه­ييني بيلمه­دي، تکجه :

باغيشلايين... دئيه تيکرار ائتدي.

بو قادين چوخ گؤزل ايدي؛ بو قادينين قيرخ ياشي اولاردي و اؤزو ده بو ياشي گيزلتمک فيکرينده دئييلدي،عکسينه ، بو قادين ائله بيل کي، اؤز ياشيندان دا ذؤوق آليردي، اونون پودرا-بوياسي چوخ اينجه ايدي، اوندان گلن عطير اييي ده سون درجه يونگول، يومشاق ايدي و بوتون بو گؤزلليک و اينجه­ليکلر موقابيلينده جاوانشير بو ساعات دونيانين ان ابله­ح، کوت­بئيين و وئجسيز آدامي ايدي.

آرخادان گلن ايسکندر آبيشوو خوشبخت بير حئيرت و حسد دولو نظرلرله جاوانشيره ، جمعي بيرجه ديقه بوندان قاباق اونونلا بير يئرده چاخير ايچن، اونون تانيشي اولان بو اوغلانا و نامعلوم گؤزل قادينا، گؤزلرينين قارشيسينداکي آدديملايان، آمما ال­چاتماز بير اوزاقليقدا اولان بو مخلوقا باخيردي.

قادين بيرجه آنليق جاوانشيره باخدي، جاوانشير بئله حيسس ائتدي کي، بو بيرجه آنين ايچينده بو قادين اونو تامام الينين ايچي کيمي گؤردو، تانيدي، ابله­ح وضعييتيني و وئجسيزليييني، هئچليييني باشا دوشدو و جاوانشير بوراسيني دا حيسس ائله­دي کي، قولاقلارينين ديبينه کيمي قيپقيرميزي قيزاردي.

آرخادا ايسه ايسکندر آبيشوو آدديملاييردي.

باغيشلايين... بيلميرسيز تئاتر بورادا هاردادي؟

قادين بو دفه بير آنليق يوخ، ديققتله جاوانشيره باخدي، ائله بيل آي ايشيغيندا بو جاوان اوغلانين، بو اوزون اوغلانين صوفتينين جيزگيلريني بير-بير صاف-چوروک ائديردي و جاوانشيره ائله گلدي کي، بو قادين بو ساعات بو گؤزللييينه و اينجه­لييينه ياراشمايان بير ادبسيزليکله ايکي الي­له ده اونون باشينا ياغلي بير قاپاز سالاجاق؛ آمما چوخ غريبه اولدو، قادين اوزون و ياراشيقلي بارماغي ايله تئاتر بيناسيني گؤستريب:

اودور، اوردادير... دئدي و جاوانشير بو سسده بير ايليقليق، مولاييمليک، بير مئهريبانليق حيسس ائتدي و بو مئهريبانليق جاوانشيرين بوتون بدنينه سيرايت ائتدي، ايچينه ياييلدي.

اونلار بير موددت ياناشي آدديملاديلار. جاوانشيرين اوره­يي داها او جور برکدن دؤيونموردو، آمما دئمه­يه­ بير سؤز ده تاپميردي و بو دم اؤز عاجيزليييندن يئره گيرمه­يه حاضير ايدي.

قادين ايليقليق گتيرن عئيني مولاييم و مئهريبان سسله :

يولداشينيز سيزي گؤزله­يير، دئدي.

جاوانشير تعججوب ائتدي کي، بير دفه ده اولسون گئري چؤنوب باخمايان بو قادين ايسکندر آبيشووو نئجه گؤردو و :

عئيبي يوخ... دئدي. جاوانشير بونو دئدي و بو سؤزلرين معناسيزليغيندان و کؤمک­سيزليييندن يئنه حيسس ائله دي کي، قولاقلارينين ديبينه کيمي قيپقيرميزي قيزاريب.

اونلار بئله­جه دينمز-سؤيله­مز ياناشي آدديملايا-آدديملايا تئاتر بيناسينين يانيناجان گلديلر و بوتون بو موددت عرضينده جاوانشير بير سيچان دئشييي آختاريردي کي، سؤز تاپيب دانيشا بيلمه­مک خجالتيندن بو دئشييه گيرسين و بوتون بو موددت عرضينده ايسکندر آبيشوو دا آرخادان اونلاري موشاييعت ائتدي.

تئاتر بيناسينين قاباغينداکي لؤوحه­لره ال­له يازيلميش آفيشالار[40] ياپيشديريلميشدي و قادين بو آفيشالارا باخيب:

او-او-او... دئدي. «کلئوپاترا»ني دا گؤستره­جکلر... سونرا بير بالاجا گولومسه­دي و بو گولومسه­مه ، البتته ، باشقا گولومسه­مه ايدي آمما بير آز جاوانشيرين ايسکندر آبيشووون يانيندا گولومسه­مه­سينه اوخشاييردي. گليب باخماق لازيمدي. گليب باخماق لازيمدي. سونرا بيردن-بيره جاوانشيردن سوروشدو:

سيز بو تئاترين تاماشالارينا باخميسينيز؟

جاوانشير آفيشالارين اوستونده يانان ائلئکتريک لامپالارينين ايشيغيندا کؤينه­يي­نين يوخاري دويمه­لريني تله­م-تله­سيک دويمه­له­يه –دويمه­له­يه :

يوخ، باخماميشام، دئدي و جاوانشيره ائله گلدي کي، يئنه ايکي-اوچ ايل گئري قاييديب، اورتا مکتبده اوخويور، بو سوالي اونا موعلليمه­سي وئردي و جاوانشير ده بو سوالا ائله جاواب وئردي، ائله بيل موعلليمه­سينين سوالينا جاواب وئرير.

آفيشالارين يانيندان اؤتدولر و بير آز دا گئدندن سونرا، غريبه­دير، بو قادين ائله بيل اؤز-اؤزويله دانيشماغا باشلادي و بو قادينين چوخ ذؤوقله يونگولجه بويالانميش گؤزل دوداقلاريندان چيخان هر بير سؤز جاوانشير اوچون ائله بيل کي، يوخولار عالميندن گليردي، ائله بيل کي، تک-تنها چارپاييدا اوزانيب گؤزلريني تاوانا زيللـه­ييب گئتدييي خياللار عالميندن گليردي؛ بو قادينين دوداقلاريندان چيخان هر بير سؤز گئت-گئده جاوانشير اوچون شوشاداکي همين آوقوست گئجه­سينين چوخ ملهم[41]، چوخ اويغون بير حيسسينه چئوريليردي.

غريبه­دي... آز قالا ايکي مين ايل کئچيب، آنجاق بو گون ده کلئوپاترا حاققيندا اثرلر يازيريق... اونو تاماشايا قويوروق... گئديب باخيريق... هر شئي قوجالير دونيادا، هر شئي يوخ اولوب گئدير، آنجاق حيسسلر قوجالمير... اينسان حيسس-هيجانلاري، اينسان ائحتيراصلاري، اينسان اوره­يينين چيرپينتيلاري، گؤرونور، داييمي­دير...

جاوانشير سؤزون اصل معناسيندا عذابلي بير سيخينتي­ايله بو قادينلا ياناشي آدديملاييردي؛ جاوانشير بو قادينين صؤحبتيني داوام ائتديره بيلميردي، آمما بيليردي کي، لاپ آچيق-آشکار ايدي کي، نه­سه دئمه­لي­دي، مولاحيظه­لر، فيکيرلر سؤيله­مه­لي­دي، آمما سؤز تاپا بيلميردي.

معلوم اولدو کي، بو قادين مئعماردي، باکيدان گليب، شوشا ايستيراحت ائوينده ايستيراحت ائدير و شوشاني چوخ سئوير، شوشانين طبيعتي اوچون همه­شه داريخير، شوشانين خان سارايي، قالا حاصاري، مسجيدي بو قادين اوچون ميثيلسيز آبيده­لردي؛ هرگاه اينسان طبيعتين بير پارچاسي­ديسا، اونون ائوي ده ، ياشاديغي بينا دا طبيعتين بير پارچاسي اولمالي­دي، تيکينتي­لر، قورغولار، هر شئي طبيعته دوغرو اولمالي­دي، طبيعتي تاماملامالي­دي، اينسانلا طبيعت آراسيندا بير سرحد، بير قورونجاق يوخ، بير واسيطه اولمالي­دي، باخ، بو شوشا داغلارينين، بو شوشا دوزلرينين، دره­لرينين، سيلديريملارينين سيممئتيريياسي[42] و آسسيمئتيريياسي[43] موعاصير مئعمارليقدا اؤز عکسيني تاپمالي­دي...

جاوانشير بوتون بو فيکيرلرله يالنيز راضيلاشيردي، باشيني ترپه­ديب بو قادينين سؤيله­دييي فيکيرلرين هاميسيني تصديق ائديردي، اوزاق باشي بيرجه کلمه: «- ائله دير...» دئييردي، باشقا بير علاوه ائده بيلميردي و اونلار شوشا پارکينين قارانليق جيغيرلاري ايله آدديملاديقجا، ايسکندر آبيشوو دا آرخادان گله-گله اونلاري موشاييعت ائديردي و ان­غريبه­سي­ده بو ايدي کي، ايسکندر آبيشوو نه­دنسه جاوانشيردن باشقا اؤزونو ده همين آوقوست گئجه­سينين قهرماني حيسس ائديردي...

جاوانشير چوخ چتينليک­له و گؤزله­نيلمز بو دوشونولمز آغيلاسيغماز گئجه گزينتي­سينه ياراشمايان بير موستقيل­ليک­له قادينين آديني سوروشدو و معلوم اولدو کي بو قادينين آدي مدينه­ خانيم­دي، سونرا جاوانشير اؤز آديني دئدي و سونرا دا مدينه خانيم جاوانشيردن سوروشدو:

بس سيز هاردا ايشله­ييرسينيز؟

البتته ، جاوانشير عاغلينا گتيرمزدي کي، دوغرودان-دوغرويا بئله ياشلي گؤرونور؛ باشقا واخت اولسايدي بو، جاوانشيرين اوره­يينه ياييليردي آمما بو دفه يئنه قولاقلارينين ديبينه کيمي قيپقيرميزي قيزاريب:

من فيلولوقام[44]، دئدي. اونيوئرسيتئتده­يم...

 درس دئييرسينيز؟

 جاوانشيرين بوتون صوفتي آليشيب-يانيردي و اونا ائله گلدي کي، مدينه خانيم اونو دولايير و برکدن قاققاناق چکيب گوله­جک و ايسکندر آبيشوو دا گولمک­دن قارنيني توتاجاق.

يوخ... آسپيرانتام[45]...

آ-آ... سيزينچون هله هر شئي ايره­ليده دي...

جاوانشير بونا دا بير سؤز دئيه بيلمه­دي.

ايسکندر آبيشوو ايسه قارشيدا آدديملايان بو قادينلا جاوانشيرين نه دانيشديقلاريني ائشيتميردي، آمما بير حقيقت واردي کي، بو دم ايسکندر آبيشوو جاوانشيرله ابولفتحين کابابخاناسيندا اوتوروب بيرگه چاخير ايچمه­يي ايله فخر ائديردي؛ بو دم او، جاوانشيرله بو گؤزل قادينين آردينجا بئله­جه آدديملاماغي­لا غورورلانيردي و بئله بيل کي، ايسکندر آبيشووا بير قول-قاناد وئرميشدي و داها او اؤزونو حاياتدا آرتيق آدام حئساب ائتميردي.

مدينه خانيم دئدي:

من داها ايستيراحت ائوينه گئتمه­لي­يم...

و مدينه خانيم بو سؤزلري ائله دئدي کي، جاوانشيرين آغزي اؤز-اؤزونه آچيلدي:

من سيزي اؤتوره­رم...

مدينه خانيم دئدي:

سيزي يولداشينيز گؤزله­يير...

جاوانشير دئدي:

او منيم يولداشيم دئييل...

مدينه خانيم دئدي:

اوندا دئيين آرخاميزجا گلمه­سين...

جاوانشير بو سؤزلرده بير بالاجا عصبي­ليک حيسس ائله­دي، گيزلي بير آجيق حيسس ائله­دي، آمما اصلينده اونو پرت ائله­يه­ن بو اولمادي، جاوانشيري بو پرت ائله­دي کي، ايسکندر آبيشوولا يولداش اولدوغونو بو قادينين يانيندا داندي و البتته ، بورادا پرت اولاسي بير شئي يوخ ايدي، جاوانشيرله ايسکندر آبيشوو دوغرودان دا يولداش دئييلديلر و بو گئجه ده بيرينجي دفه اوتوروب کلمه کسميشديلر، آمما هر حالدا ايسکندر آبيشوودان ايمتيناع ائله­مه­سي جاوانشيره نه­سه بير خيانت کيمي گلدي، ائله بيل دوغرودان دا هانسي بير ياخين يولداشيناسا، ائله بيل نه­سه ايشيقلي بير شئيه خيانت ائله­دي؛ بو، اؤتري حيسس ايدي و جاوانشير مدينه خانيمدان گئري قاليب ايسکندر آبيشووون اونا چاتماسيني گؤزله­دي و دئدي:

سن داها گئت.

ايسکندر آبيشوو آي ايشيغيندا قاشلاريني چاتدي، سونرا اؤز عالمينده هر شئيي باشا دوشدو، ياني کي، معلومدو مسله ، گؤزلرينين اوجو ايله معنالي-معنالي گولومسه­ييب:

اولدو، دئدي و گئري چؤنوب قارانليقدا شوشا پارکينين آغاجلاري آراسيندا گؤرونمز اولدو.

مدينه خانيم سووئت ايتتيفاقينين بير چوخ کورورتلاريندا[46] اولموشدو، کارلووي-واريدا، بولغاريستانداکي قيزيل­قومدا ايستيراحت ائتميشدي، فرانسانين جونوبونو، نيتساني گزميشدي، آمما هئچ بيرينين هاواسي شوشا ايله موقاييسه اولونا بيلمزدي، دوزدو، ايسوئچره ده[47] اولماميشدي، دئييرلر کي، داووسون هاواسي چوخ گؤزلدي، آمما مدينه خانيم بيليردي کي، شوشانين هاواسينا هاوا چاتماز؛ شوشانين هاواسينداکي تميزليک، صافليق دا اينسان حيسسلري کيمي داييمي ايدي و شوشادا اينسان قلبي ده صافلاشير، تميزله­نير، بولورلاشير، اينسان اوره­يي يئني حيسسلرله ، کؤورک و اينجه حيسسلرله دولور، آدام تزه­له­شير، پاکلاشير؛ آداما ائله گلير کي، اؤزو ده داييمي­دير، هئچ واخت اؤلمه­يه­جک، نه خرچنگدن قورخور، نه ده اينفارکتدان[48] و يوخوسوزلوق قورخوسو دا اونو سيخمير؛ آدام هر شئيي اونودور، بوتون قايغيلاري، پيسليکلري، ايضطيرابلاري و بوتون اطرافي، بوتون موناسيبتلري قاتي رنگلرله ، قاتي بويالارلا يوخ، آغ کاغيذدان گوجله سئچيلن بير آکوارئل­لـه[49] گؤرور.

جاوانشير مدينه خانيمين بو ائعتيرافلارينا قولاق آسا-آسا آدديملاييردي و داها اوولکي کيمي سيخيلميردي. البتته، جاوانشير هئچ واخت فيکيرلشمزدي، آغلينا دا گتيرمزدي کي، بئله بير قادينين بو جور ائعتيرافلارينا قولاق آسا-آسا ساکيت، آيلي-اولدوزلو بير شوشا گئجه­سينده کيمسه­سيز، قديم بير کوچه­ ايله بئله­جه آدديملاياجاق.

اونلار شوشا ايستيراحت ائوينين حيط داروازاسينا گليب چاتاندا گئجه ساعات اون بيره قاليردي. مدينه خانيم اليني جاوانشيره اوزاديب:

ساغ اولون، دئدي. گئجه­نيز خئيره قالسين.

شوشا ايستيراحت ائوينين داروازاسي اوستوندن آسيلميش ائلئکتريک لامپاسينين ايشيغيندا مدينه خانيمين آلا گؤزلرينده بير مئهريبانليق واردي و ائله بيل کي، بو گؤزلر داها نه­سه دئييردي و ائله بيل کي، مدينه خانيمين جاوانشيرين اووجونداکي الي ده گؤزلرينين دئديکلريني تصديق ائديردي. جاوانشير باشا دوشوردو، حيسس ائديردي کي، نه­سه دئمک لازيمدي، بو ائله مقامدير کي، موطلق نه­سه دئمک لازيمدي، نه­سه ائله بير سؤز کي، بو باخيشلارا لاييق اولسون، لاپ درينلرده گيزلنميش ايستئهزاني آلت-اوست ائله­سين، آمما جاوانشير باشقا هئچ نه دئيه بيلمه­دي، هئچ نه ائله­يه بيلمه­دي، تکجه : ساغ اولون، دئدي و بوتون کيشي­ليييني کؤمه­يه چاغيريب سوروشدو: صاباح گؤروشه­جه­ييک؟

مدينه خانيم عئيني مئهريبانليقلا گولومسه­دي و :

گؤروشه­ريک، دئدي.

صاباح آخشام ساعات يئددي­ده (او واخت کي، دوپپا داداش ساناتورييانين حيطينده کامانچاسينين سيملريني کؤکله­مه­يه باشلاياجاقدي) شوشا ايستيراحت ائوينين يوخاريسينداکي توتلوقدا گؤروشه­جکلريني وعده­لشديلر (بو يئري، طبيعي کي، مدينه خانيم تکليف ائله­دي) و بوندان سونرا مدينه خانيم اليني جاوانشيرين يئکه اووجوندان چکيب داروازانين کيچيک قاپيسيندان ايچري گيردي.

جاوانشير بير موددت داروازانين قاباغيندا داياندي، او الين حرارتيني، مئهريبانليغيني، قايغيسيني اووجوندا حيسس ائتدي، او الين نه­سه دئديييني و اؤزونون وئجسيزليييني، افل­ليييني[50] فيکيرلشدي، سونرا سيقارئت چيخاريب يانديردي و شوشانين قارانليق، سال­داش دؤشه­نميش کوچه­لريندن کئچيب ساناتورييايا طرف قالخماغا باشلادي.

و بو دم «سکئلئتلر[51] رقص ائدرکن» تاماشاسي دا سونا يئتميشدي و ماروسيا نيکيفورووا، ماروسيا نيکيفورووانين يانيندا ليودميلا و ليودميلانين يانيندا دا حوسام­الددين آلوولو بو ناکام محببت فاجيعه­سينين تأثيري آلتيندا ياواش-ياواش ساناتورييايا طرف گئديرديلر.

جاوانشير مدينه خانيمين يانيندا سيقارئت چکمه­يه­ ده اورک ائله­مه­ميشدي.

بئله -بئله ايشلر.

صاباح بئله اولماياجاقدي.

جاوانشير ساناتورييانين حيطينه گيره­نده بوتون ايشيقلار سؤنموشدو، تکجه گول­اندام ننه­نين ايشيغيندان باشقا، و ائيوانلاردا دا هئچ کيم يوخ ايدي، تکجه دوردانه چيينينه يون ژاکئت ساليب اوشويه -اوشويه اؤز ائيوانلاريندا دايانميشدي و گؤزلريني ساناتورييانين حيط داروازاسيندان چکميردي.

همين آوقوست گئجه­سي جاوانشير چارپاييسينداکي يورغان-دؤشکده اوزانيب گاه بو بؤيرو، گاه او بؤيرو اوسته چئوريله -چئوريله سحره کيمي يوخو ايله دوغرو آراسيندا اولدو، بوتون گئجه­ني مدينه خانيملا ايدي، بوتون گئجه­ني مدينه خانيملا شوشا پارکيندا گزيرديلر، جاوانشير بيليردي کي، بو حقيقت دئييل، مورگودو[52]، يوخودو، آمما مدينه خانيمين گؤزلرينده کي مئهريبانليغي گؤروردو، سسينده کي يومشاقليق، ايليقليق جاوانشيرين بوتون بدنينه ياييليردي، مدينه خانيمين عطيريني دويوردو، الي­نين حرارتي اووجونو قيزديريردي، آمما نه­سه چاتيشميردي، بو ناراحاتليق دا، بو نيگارانچيليق دا اوندان عيبارت ايدي کي، نه­سه چاتيشميردي، او بؤيرو، بو بؤيرو اوسته آشماغي دا اوندان ايدي و سحره ياخين بيردن-بيره جاوانشيره ائله گلدي کي، چاتيشمايان ايسکندر آبيشووون داها آرخادان ائشيديلمه­يه­ن آدديم سسلري­دي.

 

3

 

نه دي، آ کيشي قيريغي، نه بزه­نيب-دوزه­نيرسن بئله ؟ خئييردي­مي؟

جاوانشير ترس-ترس گول­اندام ننه­يه باخدي.

آخشام دوش­هادوش ايدي و بير آزدان صاديق­موعلليم ساناتورييانين حيطينده کي مئيدانچانين اورتاسينا چيخيب ايستيراحتچي­لرين آخشاميني خئييرله­يه­جکدي، سونرا دوپپا داداشين کامانچاسي ديل آچيب سؤز سؤيله­يه­جکدي، سونرا گولمه­ممدين آککاردئونو اؤز مشهور تانقوسونو چالاجاقدي و حوسام­الددين آلوولو دا يئرلي جاوانلارين حسد دولو باخيشلاري آلتيندا ماروسيا نيکيفوروواني رقصه دعوت ائده­جکدي.

همين گون چوخ تئز گليب کئچدي.

سحر گول­اندام ننه ايله جاوانشير يئمکخانايا دوشنده يئنه ترتميز، کراخماللي و اوتولو خالاتيني اينينه گئييب ساچلارينا دا بريالين سورتوب سلقه ايله دارانميش ايسکندر آبيشوو، اونلارا خوصوصو ديققت يئتيردي، جاوانشيرله خوصوصو بير ائحتيراملا و گيزلي هم­سيرر کيمي سالاملاشدي، تئز-تئز گليب اونلارين ميزينين يانيندا داياندي، ديققتله سوفره­لرينه باخدي و گول­اندام ننه سحر-سحر لوله­کابابي يئييب لوله­کابابين يانينداکي بيشميش پوميدورا[53] ال وورماياندا ايسکندر آبيشوو:

با-آ-آ!.. – دئدي. هئچ بيليرسيز بو نه­دي؟

گول­اندام ننه بير بيشميش پوميدورا، بيرده ايسکندر آبيشووون چاتيلميش قاشلارينا باخيب شوبهه­لندي کي، بلکه بو دوغرودان دا پوميدور دئييل، بير باشقا شئي­دي:

نه دي کي؟ سوروشدو.

ايسکندر آبيشوو دئدي:

بو، ويتامين «آ»دير! اونو يئمک لازيمدير!

گول­اندام ننه يئنه بير ايسکندر آبيشووون چاتيلميش قاشلارينا، بير ده بيشميش «آ»يا باخدي و ايسکندر آبيشووون بئله ويتامين تعصصوب­کئشلييي ائله بيل آروادا تأثير ائتدي، پوميدورو قاباغينا چکيب يئمه­يه باشلادي.

ايسکندر آبيشوو، البتته ، بو ايشدن چوخ راضي قالدي.

او گون دوردانه ننه­سينين خاهيشي ايله جاوانشيرگيلين اوتاغينا گليب قايچي ايسته­دي، سونرا قايچيني گتيريب قايتاردي، گون­اورتا ناهار اوچون يئمکخانايا دوشنده جاوانشيرله اوز-اوزه گلدي، سالام وئردي و جاوانشيرده بو دفه آچيق-آشکار گؤردو، حيسس ائتدي کي، بو قيز اونونلا قارشيلاشاندا، سالاملاشاندا، باخيشيندا تامام-کامال اؤزونو ايتيرير و قيپ-قيرميزي قيزارير.

نه دي، آ کيشي قيريغي، نه ترس-ترس باخيرسان منه ، هه ؟ يئنه گئجه ساعات اون ايکي­يه ايشله­ميش گله­جکسن؟ گول­اندام ننه چارپايينين اوستونده اوتوروب چئشمه­يي­نين يوخاريسيندان جاوانشيره باخا-باخا گولومسه­ييردي و بو گولومسه­مه­ده­کي چوخ يونگول، خوش بير ريشخنده ده شک-شوبهه يوخ ايدي.

جاوانشير گوزگونون قاباغيندا دايانيب اوزون ساچلارينين اوجونو دوزه­لديردي و گوزگودن ده گول­اندام ننه­يه باخيب:

بلکه هئچ گلمه­ديم گئجه ... دئدي.

ان ماراقلي­سي بو اولدو کي، گول­اندام ننه بو سؤزلره لاغ ائله­مه­دي، ايناندي بو سؤزلره ، ايچيني چکيب:

جاوانشير... دئدي و آروادين گؤزلرينده کي ريشخنددن اثر-علامت قالمادي.

نه دي، نه جاوانشير؟..

و همين آخشام جاوانشير شوشا ايستيراحت ائوينين يوخاريسينداکي توتلوغا واختيندان ياريم ساعات اوول گلدي (دوردانه ائيواندا دايانميشدي و جاوانشيري شوشا ساناتوريياسينين حيطيندن بو قيزين گيزلي بير تلاشلا، گيزلي بير ناراحاتليقلا دولو گؤزلري يولا سالدي).

توتلوق يالنيز توت آغاجلاريندان عيبارت دئييلدي، بورا گوللو-چيچکلي بير دوزه­نليک ايدي، بورادا شوشانين جير آلماسي واردي، ايت­بورنو، بؤيورتکن کوللاري دا واردي و بورالار جاوانشيرين ياخشي يادينا گليردي، اوشاقليقدا بورالاردا چوخ اويناميشدي و او دا جاوانشيرين ياخشي يادينا گليردي کي، ايت­بورنو بو طرفلرده ، کيم بيلير بلکه ائله بوتون دونيادا يئگانه آغاجدي کي، اوولجه يارپاقلايير، سونرا چيچک آچير.

قاباقلار، بئش-آلتي ايل بوندان اوول جاوانشيرگيل آتاسي، آناسي، ننه­سي هر ياي شوشايا گلرديلر، ائو کيرايه توتوب يايي بورادا قالارديلار و توتلوغو گزه-گزه او اوزاق اوشاقليق ايللري يئنه جاوانشيرين يادينا دوشدو: مايکالارينين[54] اته­ييني جير آلمايلا، هله يئتيشمه­ميش گؤي گاوالي­لا[55] دولدورارديلار و بو بير اتک جير آلمانين، گؤي گاوالينين هاميسيني ديشلري قاماشاناجان، داماقلاري، دوداقلاري کئيييه­نه­جن دوزلا يئيه­رديلر، وحشي گيلاس آغاجلارينا ديرماشيب اوست-باشلاري، سير-صوفتلري قيپ-قيرميزي اولاناجان دويماق بيلمزديلر.

البتته ، او زامان جاوانشيرين آغلينا گلمزدي کي، بير واخت، بئله­جه بو توتلوغا گله­جک، او اوزاق، چوخ اوزاق اوشاقليق ايللريني خاطيرلاياجاق، سيقارئت چکه-چکه بو گول-چيچه­يين آراسيندا دولاشاجاق و مدينه خانيمي گؤزله­يه­جک.

گون ياواش-ياواش اييليردي و بو آخشام عرفه­سينده ، بو گئجه عرفه­سينده جاوانشير اؤزونو آزاد و سربست حيسس ائديردي، دوزدو، جاوانشيرين اوره­يينده يئنه کيچيک بير نيگارانچيليق واردي، آمما داها جاوانشير اؤز-اؤزونه اينانميشدي، داها هئچ کيمين يانيندا، نه ايسکندر آبيشووون يانيندا، نه ده باشقا بيرينين يانيندا دونا گيرمه­يه بير ائحتيياج يوخ ايدي. جاوانشير اؤزو اولمالي­ايدي، چونکي او اؤزودور بو ساعات، باخ، بو دوزه­نليکده گزيشه­ن، او اؤزودور مدينه خانيملا تانيش اولان و بو ساعات مدينه خانيمي گؤزله­يه­ن.

جاوانشير بوگونکو گؤروش اوچون هر شئيي حاضيرلاميشدي و داها آغزينا سو آليب دايانماياجاقدي، دونن­کي لال-دينمزلييي، دونن­کي افل­لييي يادينا دوشدوکجه تامام پرت اولوردو و بونو اؤزوندن اوزاقلاشديرماغا، اونوتماغا چاليشيردي؛ بو دوزه­نليکده ، بو توت آغاجلارينين، بو آرمود، جير آلما، وحشي گيلاس، گاوالي آغاجلارينين، بؤيورتکن، ايت­بورنو کوللارينين آراسي ايله گزيشه-گزيشه جاوانشير مدينه خانيمين حؤرمتيني و محببتيني قازاناجاقدي؛ کيم بيلير بو ايشلرين آخيري نه اولاجاقدي و بلکه ائله لاپ ائوله­نه­جکديلر مدينه خانيملا...

جاوانشيرين اوره­ييني بير اينتيظار بوروموشدو و بو اينتيظاردا گيزلي بير سئوينجله برابر بير نامعلوملوق­دا واردي. جاوانشير تئز-تئز آشاغي، شوشا ايستيراحت ائويندن قالخان جيغيرا طرف باخيردي و گئت-گئده اونون هيجاني داهادا آرتيردي، آمما بو هيجاندا دا بير سئوينج واردي، ايستي بير نفس واردي و بير نامعلوملوق واردي.

جاوانشير مدينه خانيمين گلديييني اوولجه حيسس ائتدي، ائله بيل بو گول-چيچه­يين، بو ياشيل آغاجلارين اوستوندن چوخ خفيف، چوخ اينجه بير مئح اسيب کئچدي، سونرا جاوانشير جيغيرا طرف باخدي و توتلوغا قالخان مدينه خانيمي گؤردو.

مدينه خانيم اوزاقدان اليني قالديريب يئللـه­دي، جاوانشيري سالاملادي و اونون الينين بو اورک دولوسو، آهيسته حرکتينده يئنه بير مئهريبانليق، بير اولفت واردي و بيردن-بيره جاوانشير اؤزونو بو مئهريبانليغا، بو اولفته لاييق بيلمه­دي، اونا يئنه ائله گلدي کي، بو آهيسته­لييين، بو يونگوللويون، بو سئوينج دولو سربست­لييين و آزادليغين موقابيلينده بير هئچدير.

مدينه خانيم بو آخشام تامام باشقا پالتار گئيميشدي، اينينده آچيق رنگلي گئنيش دون واردي و بو ذؤوقله تيکيلميش آچيق رنگلي و گئنيش دون دا بو ساعات بير سئوينجدن، آزادليق و سربستليکدن خبر وئريردي؛ مدينه خانيم باشينا شلياپا قويماميشدي، ساچلاريني دا ييغماميشدي و مدينه خانيمين اوزون قيزيلي ساچلاري اوزونه ، بوينونا، چيينينه ، سينه­سينه تؤکولموشدو و بو قيزيلي ساچلار دا بو ساعات سئوينجدن، آزادليقدان و سربستليکدن خبر وئريردي؛ بوتون بونلار هاميسي جاوانشيراوچون ايدي، جاوانشير بونا اينانمالي ايدي و بوتون بونلار هاميسي اولمالي ايدي.

اصلينده ، لاپ اصلينده ، جاوانشير قورخوردو کي، بيردن مدينه خانيم اونون گؤروشونه گلمز.

مدينه خانيم جاوانشيرله ال توتوشدو، جاوانشيرين اليني اورکدن گلن بير حرارتله سيخدي و جاوانشير اورکدن گلن بو حرارتي او ساعات حيسس ائتدي، جاوانشيره ائله گلدي کي، اووجونداکي بو ال بوتون گئجه­ني، بوتون گونو بو اووجون حسرتيني چکيب؛ جاوانشيرله مدينه خانيم گوللرين، چيچکلرين آراسي ايله ياناشي گزمه­يه باشلادي و يئنه ده حاضيرلاديغي، باياق اؤز-اؤزونه دئدييي بوتون سؤزلر جاوانشيرين ياديندان چيخدي و حتتا جاوانشير اؤز-اؤزونه تعججوب ائتدي کي، بو گؤزل قادين، بو آغيللي قادين اونون کيمي ابله­ح­ده ، بير اوزوندرازدا نه گؤروب و اونون کيمي هئچلييه بو نه شرف­دي بئله؟ ان غريبه­سي ايسه بو اولدو کي، جاوانشير بيردن-بيره حيسس ائتدي: باخ، بورادا، شوشادا، بو آغاجلارين آراسيندا کئچن او اوشاقليق ايللري هئچ بير اوزاقليقدا- زاددا دئييلدي، ائله بيل دوننين صؤحبتي ايدي؛ بو حيسس جاوانشيري عمللي-باشلي سارسيتدي و جاوانشير بير موددت هئچ بيلمه­دي کي، مدينه خانيم نه دانيشير، سونرا مدينه خانيمدان ايجازه آلماميش تيتره­يه­ن بارماقلاري ايله بير سيقارئت چيخاريب يانديردي، سونرا فيکيرله­شدي کي،­ مدينه خانيما دا سيقارئت تکليف ائتمک لازيم ايدي و عومومييتله ، بو ساعات مدينه خانيمين قولونا گيرمک لازيم ايدي، نه­سه ماراقلي بير سؤز دانيشماق، نه­سه بير ايش گؤرمک لازيم ايدي.

نه گؤزل هاوا ايدي، گونشين شفقلري اوفوقو نئجه­ده قيپ-قيرميزي قيزارتميشدي، گون نئجه ده اوزون ايدي؛ مدينه خانيم ايستيراحته همه­شه تک گئديردي، بلکه ده بو بير ائقويزم[56] ايدي، اولا بيلر، آمما باشقا جور بو گؤزلليکدن، باخ، بئله­جه حظ آلماق، گؤزللييي بو جور دويماق، حيسس ائتمک، بعضن مومکون اولموردو؛ گؤزللييي دويماق، حيسس ائتمک، گؤزلليکدن ذؤوق آلماق اؤزو بير ائقويزم دئييلمي؟

گؤرونور ائقويزم اينسان طبيعتينين ائله بير حيسسي­دير کي، اوندان ياخا قورتارماق، تامام ياخا قورتارماق مومکون دئييل، بلکه هئچ لازيم دا دئييل. اصلينده تنهاليق حيسسيني يارادان دا ائقويزم­دير، باخ، بو، دهشتدير، بو، پيسدير، بو يئرده گرک موطلق باشقالاريني فيکيرله­شه­سن، باشقالاريني دوشونه­سن، تنهاليغا قاپيلماياسان، بو زامان گرک باشقاسينين سئوينجينه شريک اولماغي باجاراسان؛ البتته ، تنهاليق بعضن آدامي ائله تعقيب ائدير کي، اوندان قاچماق اولمور، ايييرمينجي عصرين بو بلاسي آدامي دينج قويمور بعضن؛ بوتون بو سؤزلردن، بو فيکيرلردن، بو ائعتيرافلاردان سونرا مدينه خانيم هئچ نه اولماييبميش کيمي، چوخ ساده­جه و چوخ دا طبيعي جاوانشيرين قولونا گيردي و بير آن اونون قولونا سيخيليب سوروشدو:

هارا گئده­جه­ييک؟

البتته ، جاوانشير بئله سوال گؤزله­ميردي و دئويکيب قالدي؛ سونرا بير ايلديريم سورعتي­له ، چوخ تعجيلي جاواب آختارماغا باشلادي و بيردن-بيره ايسکندر آبيشوو يادينا دوشدو، جيبينده کي تقاعودو يادينا دوشدو و هئچ اؤزوده بيلمه­دي کي، نئجه دئدي:

گئدک پارکا... کابابخانايا...

مدينه خانيم بو دفه گيزله­ده بيلمه­دييي بير تعججوبله جاوانشيره باخدي:

آجيميسينيز؟

جاوانشير قولاقلارينين ديبينه کيمي قيپ-قيرميزي قيزاردي و اليني اوزونه آپاريب يالاندان آلنيني قاشيدي کي، مدينه خانيم بونو گؤرمه­سين؛ بيرجه آنين ايچينده يوز ايييرمي سککيز کيلولوق ابولفتح گليب دوردو گؤزلرينين قاباغيندا و ابولفتحين کابابخاناسينداکي کاباب اييي، قويروق اييي، عاراق اييي جاوانشيرين بورنونا گلدي و بو تميز هاوادا، بو گولون-چيچه­يين ايچينده ، بو گؤزل قادينين يانيندا بئله بير ابله­ح فيکرين آغلينا گلمه­سينه حئيرت ائتدي.

يوخ... آجيماميشام... دئدي جاوانشير. ائله -بئله دئديم...

مدينه خانيم يئنه جاوانشيره باخدي، سونرا ائله بيل بيردن-بيره نه­سه تاپدي و بير سوء-قصد حاضيرلاييرميش کيمي ياواشجادان، اؤزوده چوخدان بري آختارديغي بير شئيي تاپان آداملار کيمي سئوينجله دئدي:

بيليرسيز... گلين گئدک منيم اوتاغيما. من اوتاقدا تکم، باشقا هئچ کيم اولمور...

جاوانشير قولاقلارينا اينانمادي.

مدينه خانيم دئدي:

منيم پنجره­مدن اوفوق ده گؤرونور. بير يئرده تاماشا ائله­يه­ريک گونشين باتماسينا...

مدينه خانيمين اوفوقله گونش بارادا کي سؤزلري بير آز صونعي چيخدي.

اونلار ايستيراحت ائوينه ائنن جيغيرا دوشدولر.

اونلار مدينه خانيمين اوتاغينا گئديرديلر و مدينه خانيمدان باشقا بو اوتاقدا هئچ کيم يوخ ايدي.

جاوانشير هئچ اولماسا بئش ديقه تک قالماق ايسته­ييردي، اؤزونه گلمک ايسته­ييردي. آشاغيدا شوشا ايستيراحت ائوينين ايکي­مرتبه­لي، اوچ­مرتبه­لي بينالاري گؤرونوردو، ياواش-ياواش پنجره­لرين ايشيقلاري يانيردي.

جاوانشير دئدي:

گئديم کونياک آليم...

مدينه خانيم دئدي: لازيم دئييل... منده کونياک وار...

اونلار ائله دانيشيردي، ائله بيل دوغرودان دا اورتادا بير سوء-قصد وار ايدي. مدينه خانيم جاوانشيرين قولوندان توتموشدو و هردن آياغي بودره­مه­سين، يوخوشو ائنه­نده اوتون اوستو ايله سوروشمه­سين دئيه جاوانشيره قيسيليردي.

جاوانشيرين بوغازي تامام قوروموشدو و سيقارئت­ده چيخاريب يانديرا بيلميردي و جاوانشير اصلينده بونو دا بيلميردي کي، بئله بير هيجانين سببي سئوينمه­ييندن­دي، چکينمه­ييندن­دي، يا نه­دن­ دي.

مدينه خانيم جيغيرين کنارينداکي آلچا آغاجينين يانيندا آياق ساخلادي:

ايکيميزين بير يئرده ايچري گيرمه­يي ياخشي دئييل، دئدي. هر حالدا شوشا شوشادي، کارلووي-واري دئييل، دئدي و گولومسه­دي. باخ، او قيراقداکي ايکي­مرتبه­لي بيناني گؤرورسونوز، سول طرفدن لاپ بيرينجي پنجره منيمدي، ايکينجي مرتبه ده ، دئدي. گؤردونوز؟

جاوانشير:

هه ، گؤرورم... دئدي.

مدينه خانيم:

قويون اوولجه من گئديم، دئدي. سونرا، بئش-آلتي ديقه­دن سونرا سيز گلين...قاپيني آچيق قوياجاغام... مدينه خانيم گولومسه­دي. اولدو؟.. سوروشدو.

جاوانشير: هه ... دئدي.

مدينه خانيم اليني جاوانشيرين قولوندان چکيب جيغيرلا آشاغي دوشدو. مدينه خانيم اليني اونون قولوندان چکنده بو حرارتلي ال بير نئچه آن جاوانشيرين چيلپاق قولوندا سوروشدو و بو حرکت جاوانشيرين ايچينه بير تيتره­تمه گتيردي.

مدينه خانيمين الينين جاوانشيرين قولونداکي هله­ده ايستيسي قالميش يئرينه سرين مئح توخوندو.

بير سرين مئح اسمه­يه باشلادي.

گون اؤزو داها گؤرونموردو، آمما اوفوق قيپ-قيرميزي ايدي.

جيرجيرامالار ياواش-ياواش آخشام جيريلتي­سينا باشلاميشدي و بو جيرجيراما سسينه هاردانسا آرابير قورباغالارين دا قورولتوسو قاريشيردي.

ياغيش ياغاجاقدي؟

بيردن جاوانشيره ائله گلدي کي، اوره­يينده نه واختداندي بير ياغيش حسرتي وار؛ بير شيديرغي ياغيش ايسته­يير اوره­يي؛ بير ايلديريم چاخسين، گؤيون قارانليغيندا بير ايلديريم پارلاسين، هر طرفي بير ايلديريم سسي لرزه­يه گتيرسين؛ جاوانشير بوتون بدني ايله بو شيديرغي ياغيشي حيسس ائتدي.

اوفوقون شفقلري گئت-گئده سولوردو تامام.

سونرا مدينه خانيمين پنجره­سينده ايشيق ياندي.

جاوانشير آلچا آغاجينا سؤيکه­نيب او پنجره ايشيغينا باخيردي و بو ساعات تامام امين ايدي کي، همين اوتاغا گيره­نده مدينه خانيم اونو اينينه گئيدييي ياراشيقلي، اوزون خالاتلا قارشيلاياجاق و مدينه خانيم ائيواندا اوتوراندا اتکلري آراسيندان چيلپاق بالديرلاري گؤرونه­جک.

ان پيسي، ان دهشتليسي بو ايدي کي، او چيلپاق بالديرلار بو ساعات جاوانشيره هئچ بير سيرلي عالمدن، هئچ بير کئفدن، مستليکدن خبر وئرميردي و ائله بيل کي، او چيلپاق بالديرلار جاوانشيرين اوره­ييندن ياغيش حسرتيني چيرکلنديريردي، لاپ چيرکابا باتيريردي.

البتته ، جاوانشير باشا دوشوردو کي، بئله ائله­مک اولماز، بئله بير ايش کيشيليکدن دئييل، بو، اوشاقليقدي، لاپ اوشاقليقدي، آمما آياقلاري جاوانشيرين سؤزونه باخميردي، آياقلاري اونو بو جيغيردان، بو آلچا آغاجينين يانيندان و ان باشليجاسي ايسه او پنجره ايشيغيندان اوزاقلاشديريردي؛ آياقلاري جاوانشيري هاراسا باشقا يئره آپاريردي، اونو بو طرفلردن قاچيريردي.

جاوانشير جيغيردان چيخيب اوتلوقلا گئديردي و جاوانشير هئچ اؤزو ده بيلمه­دي کي، شوشا ايستيراحت ائوي نئجه آرخادا قالدي، او ايشيغي يانان پنجره ، اونو چاغيران، اونو گؤزله­يه­ن پنجره نئجه گؤرونمز اولدو، نئجه گليب شوشانين آشاغي باشينداکي قاياباشينا چيخدي.

قاياباشي طرفده هئچ کيم يوخ ايدي و آرتيق تامام قارانليق چؤکموشدو.

قارشيداکي داغلارين آراسينداکي کندلرين ايشيقلاري يانيردي و بير-بيريندن خئيلي آرالي بو کندلر گئجه­نين قارانليغيندا داغلارين آراسيندا، داغلارين دؤشونده اوووج-اوووج ايشيقلار ايدي، ائله بيل کي، چوخ-چوخ اوزاقلارداکي آيري-آيري کهکئشانلار ايدي و جاوانشير بو اوزاقليقداکي ياخينليغي دويدو، حيسس ائتدي و بيردن-بيره آغلينا گلدي کي، اونون فيکري، دوشونجه­سي، حيسسي دوردانه اوچون هئچ بير اوزاق قالاکتيکا-زاد دئييل.

قارشيداکي بو کندلرين ايشيغي ائله بيل کي، بير ايستي­ليک گتيردي. جاوانشير بو ساعات بوتون بو طرفلرده ، بو قايالارين آراسيندا بو داغلارلا اوزبه­اوز تامام تک ايدي، قايايا سؤيکه­نيب اوتورموشدو، کندلرين اوووج-اوووج ايشيقلارينا داغلارين آراسي ايله قيوريليب گئدن، موللا نصرالددين يولوندا هردن بير گؤرونن ماشين ايشيقلارينا باخيردي و اونا ائله گليردي کي، اصلينده تک دئييل، کيمسه يانيندادي، کيمينسه نفسيني حيسس ائدير، سونرا اونا ائله گلدي کي، بو نفس، بو اونس دوردانه­نين­دي: جاوانشير بو فيکرين گؤزله­نيلمزلييينه و بو فيکرين حقيقتينه حئيرت ائتدي؛ جاوانشير بيردن-بيره قورخدو کي، ننه­سي دوردانه­نين يانيندا دا اونا «آ کيشي قيريغي» دئيه­ر.

بو طرفلر تامام ساکيتليک ايدي و قارشيداکي يارغانين ديبي ايله آخان داش­آلتي چايينين قيژيلتيسي آيدين ائشيديليردي. يارغانين او تايينداکي خزنه قاياسينين ايسه کؤلگه­سي قاراليردي، سيلديريملاري حيسس اولونوردو و جاوانشير اوشاقليقدا بو يئرلره چوخ گلميشدي، بيليردي کي، خزنه قاياسينا قيزيل قايا دا دئييرلر: قاجار شوشايا باسقين ائدنده ايبراهيم خان وار-دؤولتيني خزنه قاياسينين اوستونده باسديردي، بو ايشي ايکي نفر گؤرور، سونرا بيري او بيريني قايادان توللايير کي، خزنه­نين سيرريني هئچ کيمه وئرمه­سين، سونرا اؤزو ده خزنه قاياسيندا يوخا چيخير.

خزنه قاياسي ايسه ايندي اينسانين بئله بير عملي موقابيلينده عظمتله دايانميشدي، اؤزو ده لاپ جانلي ايدي. خزنه قايا جانسيز سيلديريم قايا دئييلدي، نفس آليردي، قولاق آسيردي، گؤروردو و سوسوردو.

هرگاه دونيادا، باخ، بو خزنه قايا وارديسا، باخ او داش­آلتي چايينين قيژيلتيسي بئله­جه ائشيديليرديسه ، باخ، او اوووج-اوووج ايشيقلار بئله­جه يانيرديسا، ايسکندر آبيشوو نييه اؤز حاياتيندان ناراضي ايدي و نييه گونلرينين يئکنسق­ليييندن دانيشيردي؟

سونرا بيردن-بيره ايلديريم چاخدي، بيردن-بيره شيديرغي بير ياغيش باشلادي و بير موددتدن سونرا بو شوشا ياغيشي بيردن-بيره باشلاديغي کيمي بيردن-بيره ده کسدي.

اصلينده ، لاپ اصلينده ، جاوانشير قورخموردو کي، بيردن مدينه خانيم اونون گؤروشونه گلمز، جاوانشير ايسته­ميردي کي، مدينه خانيم گلسين؛ جاوانشير اؤزو بونو بيلميردي، آمما بو بئله ايدي؛ آمما مدينه خانيم گلدي و جاوانشير قاچدي.

سونرا ياواش-ياواش بير دومان گلدي، قارشيداکي اوووج-اوووج ايشيقلار اوولجه بو دوماندا ياييلدي، سونرا تامام گؤرونمز اولدو، خزنه قاياسي دا دوماندا يوخ اولدو و جاوانشيره ائله گلدي کي، صاباحکي گوندو، اونون آنادان اولدوغو گوندو، بير قيز، جاوان، تميز، اوتانجاق بير قيز جاوانشيرين چوخ خوشلاديغي آلما پيروقو[57] بيشيريب گتيريب اونو تبريک ائدير، جاوانشيري دونيانين ان جسورو بيلير، جاوانشيرين هئچ نه­دن قورخماماغي ايله ، هئچ نه­دن چکينمه­مه­يي ايله فخر ائدير و بو دوغرودان دا بئله­دير؛ او جاوان قيز، او تميز، اوتانجاق قيز باشقا هئچ نه دئمير، اوتانا-اوتانا، قيزارا-قيزارا اؤزونو مجبور ائدير، جاوانشيرين ياناغيندان اؤپور و بو خفيف اؤپوشو بوتون بدني ايله حيسس ائدن جاوانشير ده هامينين گؤزونه ديک باخا بيلير، چونکي جاوانشير ايستکلي­دير، چونکي جاوانشير آرخادير، چونکي جاوانشير ايستينادگاه­دير؛ و جاوانشير هر طرفي بوروموش بو دومان ايچينده دوردانه نين گؤزلريني، اوزونو، ساچلاريني آيدينجا گؤردو...

شوشا ساناتوريياسينين حيطينده ايسه موسلومون کلارنئت چالماغينا ايمکان اولمادي. شوشايا دومان گلميشدي، آمما صاديق­موعلليمين مئيدانا توپلاشانلارلا ساغ­اول­لاشماسيندان قاباق حوسام­الددين آلوولو اوندان ايجازه آلدي، مئيدانين اورتاسينا چيخيب بو گون يازديغي يئني شئعيريني اوخوماغا باشلدي:

 

 Ya tebya lyublyu,

Oçen xoroşo!

Za tebya ya umru,

Oçen xoroşo!

 

حوسام الددين آلوولونون بو سطيرلري ماروسيا نيکيفورووانين اوره­ييندن خبر وئريردي و او، مئيدانين اورتاسينداکي بو سئويملي اوغلانا باخا-باخا دونيانين ان­گؤزل شئعيرينه قولاق آسيردي. و بو دم خالاتلي ايسکندر آبيشوو دا شوشا ساناتوريياسي کيتابخاناسينين قاپيسي آغزيندا دايانيب گيزلين-گيزلين آزاده­يه باخيردي و فيکيرله­شيردي کي، گؤره­سن اونا ايمضاسيز سئوگي مکتوبو يازان بو قيزدي، يوخسا يوخ؟

اپرئل، 1977



[1] Marusya Nikiforova

[2] Massovik:توپلومسالچي، توده­چي

[3] من، سن ، سئومك/چوخ ياخشي/منه، سنه ، اؤلمك/چوخ ياخشي

[4] Tambov

[5] Vasilisa

[6] Tanqo:بيرساياق رقص، بورادا  رقصه عاييد اؤزل موسيقي آنلاميندادير

[7] Qəmediyə:کومئدي ،گولمه­لي

[8] Sessiya:دوره­ليک، تئرم

[9]həsdəmək:دالي وورماق، قايتارماق، رد ائتمک

[10] Putyovka:ايجازه­نامه، جواز، مامورييت کاغيذي

[11] Kufta:پالتار

[12] Sumka:کيف، کيسه

[13] Qalaktika: اصلينده فارسجا «راه شيري» آدلانان کهکيشانين آدي­دير،کهکيشان 

[14] Kislovodsk

[15] Vermişel:فرنگي اريشته، ماکارونو

[16] Klarnet:قره­نئي

[17] Dietoloq:يئييم رئژيمي موتخصصيصي

[18] Fokus: اوجاق، کانون

[19] Malades:آفرين

[20] İnteresna:جاليب­دير

[21] Texnikum:تخصصوصو بيليم­ائوي

[22] Feldşer:پرستار ،بهيار

[23] Kraxmal: )Kraxmal آهار،(آهارلي=

[24] Qalstuk:کيراوات

[25] qəlyanaltı:سحر يئمه­يي، صوبحانه

[26] Muruq:(فارسجا=تمشک)

[27] Qlükoza:گلوکوزلو

[28] linalool spiriti:

[29] Parandzemə

[30] Orden:نيشان

[31] Gerasimov

[32] böyürtkən:هينديل، (فارسجا=تمشک)

[33] Kostyum:کوت-شالوار

[34] Hipnoz:هيپنوتيزم

[35] Fər: شانس،

[36] Qastrol:هونرسل پروقيرام، اينجه­صنعت ميلاک­لاريلا ايجرا اولونان پروقيرام

[37] Filial:شؤعبه

[38] iris konfeti: شاقالات،(فاسجا=آب­نبات)(لاتينجه=حاضيرلانميش)

[39] Şlyapa: بير جوره باشا اؤرتمه­لي، بيرجوره لئچک

[40] Afişa:رئکلام پوستئرلري، ائعلان

[41] məlhəm: مرهم

[42] Simmetriya: تناسوب، اويغونلق

[43] Assimetriya: ترکيب

[44] Filoloq:ديلچي، زبان­شوناس

[45] Aspirant:يوکسک­ليسانس اؤيرنجيسي

[46] Kurort:ايستيراحت­خانا ،ايستيراحتگاه

[47] İsveçrə:سوئيس

[48] Infarkt: اورک سکته­سي

[49] Akvarel: سو بوياسي

[50] əfəl: عاجيز

[51] Skelet:ايسکيلئت

[52] Mürgü: هوشا گئتمک، قيسسا يوخو، يوخولولوق

[53] Pomidor:بامادور،قيرميزي باديمجان

[54] Mayka:ريکابي کؤينک

[55] Gavalı: آلي، بير جوره مئيوه

[56] Eqoizm: من­چيليک، فردي­چيليک

[57] Piroq:کئيک، شيرني

+ يازيليبدير  87/03/21ساعات 11:43  محمد صبحدل   |